Chuỗi tăng lãi suất kéo dài 11 tháng có thể khép lại

Theo số liệu mới công bố của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), lãi suất tiền gửi bình quân tại các ngân hàng thương mại trong tháng 9 tiếp tục tăng 0,1 điểm phần trăm.

Diễn biến này nối dài chuỗi tăng lãi suất huy động lên 11 tháng liên tiếp. Tuy nhiên, tốc độ tăng đã chậm lại đáng kể so với giai đoạn cuối năm ngoái và đầu năm nay, khi mức tăng phổ biến khoảng 0,3 điểm phần trăm mỗi tháng.

Việc mức tăng thu hẹp còn 0,1 điểm phần trăm cho thấy đà đi lên của lãi suất huy động đã có dấu hiệu suy yếu. Đặc biệt, động thái chỉ đạo giảm lãi suất mới đây của NHNN có thể trở thành bước ngoặt đối với xu hướng lãi suất trong những tháng cuối năm.

Theo đó, nhiều ngân hàng đã điều chỉnh giảm lãi suất huy động theo yêu cầu của cơ quan quản lý. Sau đợt điều chỉnh này, một số tổ chức phân tích dự báo mặt bằng lãi suất có thể đi ngang đến hết năm 2026, trước khi giảm dần từ năm 2027.

Dù vậy, xu hướng thực tế vẫn phụ thuộc vào diễn biến thanh khoản của hệ thống ngân hàng, nhu cầu vốn của nền kinh tế và khả năng cân đối nguồn vốn của từng tổ chức tín dụng.

Ngân hàng Nhà nước yêu cầu giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm

Nhằm tiếp tục hạ mặt bằng lãi suất, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh theo chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, NHNN đã ban hành Công văn số 9736/NHNN-CSTT ngày 21/10/2026.

Văn bản được đưa ra trên cơ sở kết luận của Thống đốc NHNN tại cuộc họp ngày 19/10/2026, yêu cầu các ngân hàng thương mại triển khai quyết liệt nhiệm vụ giảm lãi suất và chịu trách nhiệm trước pháp luật, Thống đốc NHNN cùng các cấp có thẩm quyền về kết quả thực hiện.

Theo yêu cầu của cơ quan quản lý, các ngân hàng phải tổ chức thực hiện việc giảm thực chất lãi suất huy động và cho vay trên toàn hệ thống, bao gồm tất cả các kênh bán hàng. Việc triển khai phải tuân thủ chỉ đạo tại cuộc họp ngày 19/10/2026 và Công văn số 9608/NHNN-CSTT ngày 18/10/2026.

Cụ thể, trong những tháng cuối năm 2026, các ngân hàng thương mại phải giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm đối với lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch phát sinh mới có kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, so với mức của chính ngân hàng trong kỳ báo cáo từ ngày 11/10 đến ngày 20/10/2026.

Yêu cầu này tập trung vào lãi suất bình quân của các giao dịch mới, không đồng nghĩa với việc toàn bộ các mức lãi suất đang áp dụng cho những khoản tiền gửi hiện hữu đều phải giảm đồng loạt 0,5 điểm phần trăm.

Thông qua chỉ đạo trên, NHNN hướng tới giảm chi phí huy động vốn, tạo điều kiện để các ngân hàng hạ lãi suất cho vay, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý hơn.

Không chấp hành có thể bị xem xét giảm chỉ tiêu tín dụng

Để bảo đảm các ngân hàng thực hiện nghiêm túc yêu cầu giảm lãi suất, NHNN sẽ theo dõi số liệu lãi suất bình quân của các giao dịch phát sinh mới trong những tháng cuối năm 2026 thông qua hệ thống báo cáo thống kê.

Cơ chế giám sát được thực hiện theo Công văn số 6194/NHNN-DBTK ngày 7/8/2023 về việc báo cáo lãi suất đối với các giao dịch phát sinh mới.

NHNN nhấn mạnh sẽ xử lý nghiêm những ngân hàng không thực hiện đúng chỉ đạo. Các biện pháp có thể bao gồm xem xét giảm hoặc giao thấp chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng.

Điều này tạo thêm áp lực buộc các tổ chức tín dụng phải thực hiện việc điều chỉnh lãi suất một cách thực chất, thay vì chỉ thay đổi mang tính hình thức.

Trong bối cảnh nền kinh tế cần nguồn vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh và phục hồi sức mua, việc giảm lãi suất được kỳ vọng sẽ góp phần hạ chi phí tài chính, cải thiện khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp và người dân.

Tuy nhiên, khả năng giảm lãi suất cho vay còn phụ thuộc vào chi phí vốn thực tế, chất lượng tín dụng, rủi ro nợ xấu và tình hình tài chính của từng ngân hàng.

Người gửi tiết kiệm cần theo dõi diễn biến mới

Nếu xu hướng giảm lãi suất huy động tiếp tục được duy trì, người gửi tiết kiệm có thể đối mặt với mức lợi tức thấp hơn khi mở khoản tiền gửi mới hoặc tái tục khoản tiền gửi đến hạn.

Trong khi đó, người đi vay có thể được hưởng lợi nếu việc giảm lãi suất huy động thực sự được chuyển hóa thành mức lãi suất cho vay thấp hơn. Dẫu vậy, mức độ hưởng lợi và thời điểm điều chỉnh sẽ khác nhau tùy theo sản phẩm tín dụng, hợp đồng và chính sách của từng ngân hàng.

Vì thế, việc lãi suất huy động có khả năng ngừng tăng không đồng nghĩa với việc lãi suất cho vay sẽ giảm ngay lập tức, cũng chưa đủ cơ sở để khẳng định toàn bộ thị trường sẽ bước vào chu kỳ giảm lãi suất mạnh.

Trong những tháng cuối năm 2026, diễn biến lãi suất sẽ tiếp tục chịu tác động từ nhu cầu tín dụng, thanh khoản ngân hàng và định hướng điều hành tiền tệ. Các quyết định tiếp theo của NHNN cùng phản ứng của từng ngân hàng sẽ là những yếu tố quan trọng định hình mặt bằng lãi suất thời gian tới.

Minh Minh