Hàng trăm nghìn người đã xuống đường tại Pháp, trong khi các công đoàn và phong trào xã hội tiếp tục kêu gọi tuần hành, đình công trên toàn quốc. Những bất mãn về tiền lương, chi phí sinh hoạt và chất lượng dịch vụ công đang hội tụ, tạo sức ép ngày càng lớn lên chính phủ giữa lúc khả năng nhượng bộ bị hạn chế.

Làn sóng bất mãn ngày càng lan rộng

Ngày 25/10, các nhóm biểu tình và công đoàn tại Pháp tiếp tục kêu gọi tổ chức những cuộc tuần hành mới nhằm gia tăng sức ép lên chính phủ, cho thấy làn sóng phản đối vẫn chưa có dấu hiệu lắng xuống.

Theo Bộ Nội vụ Pháp, khoảng 410.000 người đã tham gia các cuộc tuần hành hôm 24/10. Nhà chức trách huy động 70.000 cảnh sát trên toàn quốc nhằm bảo đảm an ninh, ngăn chặn tình trạng cướp phá và phá hoại tái diễn như đợt bạo loạn tràn qua nhiều thành phố hôm 17/10.

Các lãnh đạo công đoàn kêu gọi người dân tiếp tục xuống đường vào thứ Bảy, ngày 31/10, đồng thời phát động một cuộc đình công trên toàn quốc vào ngày 5/11. Theo họ, sự bất mãn đang vượt ra ngoài phạm vi phong trào sinh viên khởi phát từ tháng trước, lan sang người lao động và nhiều nhóm xã hội khác.

Murielle Guilbert, đồng lãnh đạo liên đoàn công đoàn cánh tả Solidaires, nhận định các nguồn bất bình đang ngày càng hội tụ. Những lo ngại về thu nhập, điều kiện sống và chất lượng dịch vụ công không còn tồn tại riêng lẻ, mà đang kết nối thành một phong trào phản đối rộng lớn hơn.

Bà kêu gọi người dân tiếp tục tham gia cuộc tuần hành dự kiến diễn ra vào ngày 31/10.

Công đoàn giáo dục SUD Education cũng xác nhận sẽ tham gia, trong khi công đoàn lớn CGT dự kiến đưa ra quyết định trong tuần này.

Phong trào Áo vàng, lực lượng quần chúng từng nổi lên năm 2018 để phản đối thuế nhiên liệu, cũng kêu gọi tổ chức các cuộc tuần hành quy mô lớn. Những hoạt động được đề xuất bao gồm ngồi biểu tình bên ngoài các tòa thị chính và trụ sở Quốc hội Pháp.

Nhà hoạt động Azelma Sigaux cho rằng sự phẫn nộ đang lan rộng từ trường học, trường đại học đến các khu dân cư, trang trại và nơi làm việc. Điều này cho thấy những bất mãn trong xã hội đang dần vượt qua ranh giới giữa các nhóm nghề nghiệp và cộng đồng.

Chính phủ đối mặt với bài toán khó

Năm 2019, Tổng thống Emmanuel Macron từng có khả năng huy động nguồn lực để giảm chi phí nhiên liệu, qua đó đáp ứng một phần yêu cầu của phong trào Áo vàng.

Tuy nhiên, sau bảy năm, bối cảnh đã thay đổi đáng kể. Tình hình tài chính công căng thẳng khiến chính phủ có ít dư địa hơn để đưa ra những nhượng bộ lớn, trong khi các yêu cầu của người biểu tình ngày càng mở rộng.

Nhiệm kỳ của ông Macron dự kiến kết thúc vào tháng 4 năm tới. Đảng trung dung của ông cũng không còn nắm đa số cần thiết trong Quốc hội để dễ dàng thông qua những dự luật quan trọng.

Những hạn chế này khiến việc tìm kiếm giải pháp cho khủng hoảng trở nên phức tạp hơn. Chính phủ cần vừa duy trì trật tự, vừa giải quyết các vấn đề kinh tế và xã hội đang gây bất bình, trong khi khả năng đáp ứng toàn bộ yêu cầu của người biểu tình ngày càng hạn chế.

Nhà chức trách đã bắt đầu đối thoại với các công đoàn và đại diện sinh viên nhằm tìm cách hạ nhiệt tình hình. Tuy nhiên, các thủ lĩnh biểu tình cho rằng những biện pháp được đưa ra đến nay vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng.

Murielle Guilbert tuyên bố rằng phía công đoàn chưa nhận được phản hồi thỏa đáng từ chính phủ.

Khoảng cách giữa những yêu cầu từ xã hội và khả năng đáp ứng của chính quyền vì thế vẫn là một trong những trở ngại lớn nhất đối với việc giải quyết khủng hoảng.

An ninh được siết chặt nhưng áp lực vẫn còn

Các công đoàn cảnh sát ngày 25/10 cảnh báo lực lượng của họ không đủ nhân sự để duy trì lâu dài mức triển khai cao như trong ngày hôm trước.

Việc huy động quy mô lớn đã giúp hạn chế đáng kể tình trạng mất trật tự, dù những vụ đụng độ vẫn xảy ra rải rác tại một số thành phố, trong đó có Paris và Marseille.

Theo Bộ Nội vụ Pháp, khoảng 1.314 người bị bắt giữ trong ngày 24/10, bằng một nửa số người bị bắt trong tuần trước đó. Khoảng 50 cảnh sát bị thương, giảm mạnh so với hơn 1.000 người trong đợt biểu tình trước.

Những con số này cho thấy các biện pháp bảo đảm an ninh đã góp phần hạn chế mức độ bạo lực. Tuy nhiên, việc kiểm soát đường phố không đồng nghĩa với việc những nguyên nhân dẫn đến biểu tình đã được giải quyết.

Khi các vấn đề về thu nhập, chi phí sinh hoạt và dịch vụ công vẫn chưa được tháo gỡ, nguy cơ bất mãn tiếp tục tích tụ vẫn hiện hữu. Những lời kêu gọi tuần hành và đình công trong thời gian tới sẽ là phép thử đối với khả năng kiểm soát tình hình của chính phủ Pháp.

Bất ổn vượt khỏi biên giới nước Pháp

Làn sóng biểu tình cũng đang tạo ra những diễn biến đáng chú ý tại các quốc gia châu Âu khác.

Ngày 24/10, cảnh sát Bỉ sử dụng hơi cay và bình xịt hơi cay trong các cuộc đụng độ với người biểu tình tại Brussels.

Tại Albania, những cuộc biểu tình ôn hòa bắt đầu từ cuối tháng 5 đã chuyển thành tình trạng bất ổn bạo lực trong tháng này. Trong khi đó, các vụ đụng độ tiếp tục diễn ra tại nhiều thành phố của Italy trong tuần thứ hai liên tiếp.

Những diễn biến này cho thấy bất ổn xã hội không chỉ là câu chuyện riêng của một quốc gia. Khi áp lực kinh tế và những bất mãn trong đời sống cùng gia tăng, các phong trào phản đối có thể xuất hiện ở nhiều nơi, dù nguyên nhân và bối cảnh tại mỗi nước không hoàn toàn giống nhau.

Tuy nhiên, việc các cuộc biểu tình diễn ra đồng thời chưa đủ để khẳng định chúng có chung một nguyên nhân hay sẽ phát triển thành một làn sóng thống nhất trên toàn châu Âu.

Điều có thể nhận thấy là nhiều chính phủ đang phải đối mặt với bài toán khó: làm thế nào để cân bằng giữa ổn định xã hội, khả năng tài chính và những kỳ vọng ngày càng lớn của người dân.

Bài học triết lý: Một ngọn sóng có thể được ngăn lại bằng sức mạnh, nhưng dòng nước tạo nên nó vẫn tiếp tục chảy. Muốn giải quyết tận gốc bất ổn, điều quan trọng không chỉ là kiểm soát những gì đang bùng phát, mà còn phải lắng nghe và tháo gỡ những nguyên nhân âm thầm tích tụ từ trước.

Phúc Hạnh