Ngày 21/10, tại tọa đàm “30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam: Động lực mới, Vị thế mới, Sức bật mới” do Tạp chí Kinh tế - Tài chính tổ chức, ông Lương Hải Sinh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), đã trình bày tham luận về việc tạo dựng giá trị mới cho thị trường chứng khoán và khơi thông nguồn vốn trung, dài hạn.

Theo ông Sinh, sau 30 năm phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã mở rộng đáng kể về quy mô, thanh khoản và hệ sinh thái sản phẩm. Hiện thị trường có hơn 1.500 doanh nghiệp niêm yết, đăng ký giao dịch và khoảng 14 triệu tài khoản nhà đầu tư. Các sản phẩm đang được giao dịch gồm cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ ETF, chứng quyền có bảo đảm và hợp đồng tương lai chỉ số.

Việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp tạo thêm cơ hội thu hút dòng vốn từ các tổ chức đầu tư lớn. Tuy nhiên, thị trường cần tiếp tục đổi mới để đáp ứng nhu cầu huy động vốn ngày càng tăng của nền kinh tế.

Ông Sinh cho biết, để phục vụ mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, tổng nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026-2030 dự kiến đạt khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Trong đó, thị trường chứng khoán cần huy động khoảng 5,4 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 200 tỷ USD, giữ vai trò chủ đạo trong cung ứng vốn trung và dài hạn.

Các mục tiêu này được cụ thể hóa tại Quyết định số 1413/QĐ-TTg ngày 27/7/2026 của Chính phủ về phê duyệt Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với mục tiêu tăng trưởng cao, liên tục đến năm 2045.

Dưới sự chỉ đạo của Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), VNX cùng các sở giao dịch đang triển khai ba nhóm giải pháp chính: đa dạng hóa sản phẩm, nâng cấp hạ tầng và tăng cường giám sát thị trường.

Nghiên cứu sản phẩm mới, phát triển sàn giao dịch riêng cho startup

Theo Chủ tịch VNX, đa dạng hóa hàng hóa và phát triển sản phẩm mới gắn với nâng cao chất lượng thị trường là nhiệm vụ trọng tâm. Thị trường cần những sản phẩm có chiều sâu, đáp ứng chuẩn mực quốc tế nhằm thu hút dòng vốn nước ngoài và khai thác hiệu quả nguồn lực trong nước.

Một trong những định hướng được chú trọng là phát triển chứng chỉ lưu ký (Depositary Receipts - DR) và cơ chế giao dịch xuyên biên giới. Cuối tháng 9/2026, VNX đã ký biên bản ghi nhớ (MOU) với Tập đoàn Sở Giao dịch Chứng khoán Singapore (SGX) về hợp tác phát triển sản phẩm DR, tạo cơ sở kết nối trực tiếp hai thị trường vốn.

VNX cũng đang hoàn thiện các bước cuối trong kế hoạch tái cấu trúc thị trường cổ phiếu. Theo lộ trình, toàn bộ cổ phiếu niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) sẽ được chuyển về tập trung tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE), hướng tới cơ cấu thị trường tinh gọn và hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, VNX định hướng tăng cường hợp tác chiến lược với FTSE Russell để xây dựng các bộ chỉ số mới. Những chỉ số chuyên biệt được kỳ vọng giúp thị trường đón đầu dòng vốn từ các quỹ đầu tư chỉ số toàn cầu.

Ông Lương Hải Sinh cho biết, thị trường đang chuẩn bị triển khai hợp đồng quyền chọn chỉ số VN30. Đây là một trong những sản phẩm được ưu tiên phát triển trong thời gian tới.

Đáng chú ý, VNX đang nghiên cứu xây dựng sàn giao dịch chuyên biệt dành cho các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (startup), đồng thời xem xét phát triển các sản phẩm phái sinh vàng và quỹ ETF vàng.

Ngoài việc mở rộng danh mục sản phẩm, VNX sẽ triển khai các giải pháp nâng cao tiêu chuẩn quản trị công ty, tăng yêu cầu về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và xem xét điều chỉnh quy định về giới hạn sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài.

Nâng cấp hạ tầng, nghiên cứu cơ chế CCP và tài khoản giao dịch tổng

Ở nhóm giải pháp thứ hai, VNX tập trung nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, hoàn thiện cơ chế thanh toán và bù trừ. Việc này nhằm tăng năng lực xử lý giao dịch, đáp ứng thanh khoản ngày càng cao và tạo điều kiện triển khai các sản phẩm, tính năng mới.

VNX đang phối hợp với các bên liên quan nghiên cứu đưa vào vận hành cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và tài khoản giao dịch tổng (OTA). Đây là những nội dung quan trọng trong quá trình hoàn thiện cơ chế vận hành thị trường, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Tăng cường giám sát, bảo đảm thị trường minh bạch và an toàn

Đối với nhóm giải pháp thứ ba, ông Sinh nhấn mạnh việc tăng cường giám sát để duy trì hoạt động ổn định và minh bạch. Theo đó, quá trình mở rộng quy mô, đa dạng hóa sản phẩm phải song hành với yêu cầu bảo đảm an toàn cho thị trường và hệ thống.

VNX cùng các sở giao dịch sẽ nghiên cứu nâng cấp hệ thống giám sát giao dịch hiện đại, đẩy mạnh giám sát liên thị trường và theo dõi hoạt động giao dịch trong các kỳ cơ cấu danh mục của các chỉ số quốc tế. Mục tiêu là bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư và củng cố niềm tin vào tính minh bạch của thị trường.

Song song với các giải pháp trên, VNX tiếp tục đẩy mạnh đào tạo, phổ cập kiến thức tài chính cho nhà đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp niêm yết nâng cao năng lực quản trị theo các tiêu chuẩn ESG và thông lệ quốc tế.

Theo ông Lương Hải Sinh, để tạo dựng giá trị mới và khơi thông nguồn vốn, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, các tổ chức trung gian, doanh nghiệp niêm yết và nhà đầu tư. Đây là nền tảng giúp thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển ổn định, đóng góp thiết thực hơn cho nền kinh tế.

Phúc Hạnh