Bước vào quý 4/2026, thị trường chứng khoán Việt Nam chịu tác động từ hai chiều trái ngược. Kinh tế trong nước duy trì đà tăng trưởng cao, nhưng lãi suất trong nước và quốc tế vẫn ở mức cao, tạo áp lực lên dòng tiền và định giá tài sản.

Trao đổi về triển vọng thị trường, ông Nguyễn Đức Anh, chuyên gia phân tích Chứng khoán Pinetree, nhận định chi phí vốn của nền kinh tế, thể hiện qua lãi suất huy động và cho vay của các ngân hàng thương mại, là yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến diễn biến thị trường chứng khoán.

GDP quý 3/2026 tăng 9,95%, trong khi mức tăng trưởng 9 tháng đạt 9,01% — cao nhất từ trước đến nay. Dù vậy, VN-Index vẫn tiếp tục đi xuống sau khi các số liệu được công bố.

Theo chuyên gia Pinetree, số liệu vĩ mô thường có độ trễ, trong khi thị trường đã phản ánh phần nào những biến động kinh tế trước đó. Ngược lại, thay đổi về lãi suất, tỷ giá và các sự kiện kinh tế quốc tế thường tác động nhanh hơn đến thị trường chứng khoán.

Từ quý 4/2025 đến nay, VN-Index gần như không còn những đợt tăng mạnh như giai đoạn trước. Diễn biến này diễn ra cùng thời điểm lãi suất huy động và cho vay trong nước tăng đáng kể, trong khi nhiều ngân hàng trung ương lớn trên thế giới quay lại chu kỳ thắt chặt tiền tệ.

VN-Index khó sớm xác lập xu hướng tăng

Đánh giá triển vọng quý 4/2026, ông Nguyễn Đức Anh cho rằng VN-Index nhiều khả năng tiếp tục dao động trong biên độ hẹp với thanh khoản thấp. Thị trường khó hình thành xu hướng rõ ràng ngay trong những tháng cuối năm do dòng tiền từ cả nhà đầu tư trong nước lẫn nước ngoài đều suy yếu.

Trong tháng 9, giá trị giao dịch bình quân mỗi phiên trên HoSE chỉ đạt khoảng 16.400 tỷ đồng, thấp hơn mức bình quân quý 3. Cùng thời gian này, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng khoảng 4.800 tỷ đồng, đưa tổng giá trị bán ròng trong 9 tháng đầu năm 2026 lên hơn 98.300 tỷ đồng.

Theo chuyên gia Pinetree, khi dòng tiền từ nhiều nhóm nhà đầu tư cùng hạn chế, thị trường khó xuất hiện những biến động mạnh.

Ông Đức Anh cho rằng điều kiện quan trọng nhất để dòng tiền quay lại chứng khoán và củng cố xu hướng tăng của VN-Index là Ngân hàng Nhà nước xử lý được tình trạng thiếu hụt thanh khoản trong hệ thống ngân hàng, đồng thời đưa lãi suất huy động và cho vay xuống thấp hơn ngay trong quý 4.

Định giá cổ phiếu giảm sâu nhưng chưa đủ hấp dẫn

Sau giai đoạn điều chỉnh, nhiều cổ phiếu đã giảm giá đáng kể. Tuy nhiên, theo Pinetree, nhóm cổ phiếu ngoài hệ sinh thái Vingroup mới là khu vực có mặt bằng định giá thấp, và mức định giá này vẫn chưa đủ hấp dẫn nếu so với chi phí vốn hiện tại.

Tại phiên giao dịch ngày 5/10, P/E dự phóng năm 2027 của toàn thị trường ở mức khoảng 13,4 lần. Tuy nhiên, chỉ số này chịu ảnh hưởng lớn từ 5 cổ phiếu thuộc nhóm Vingroup, với P/E khoảng 71,6 lần.

Nếu loại nhóm cổ phiếu này khỏi phép tính, P/E của phần còn lại thị trường chỉ còn khoảng 10,4 lần.

Kể từ khi FTSE công bố nâng hạng thị trường Việt Nam vào tháng 10/2025, P/E của nhóm cổ phiếu ngoài Vingroup đã giảm từ khoảng 14,1 lần xuống 10,1 lần vào tháng 9/2026. Theo chuyên gia Pinetree, điều này phản ánh mức giảm định giá đáng kể của phần lớn cổ phiếu, nhưng diễn biến của nhóm Vingroup khiến xu hướng này không thể hiện đầy đủ qua chỉ số chung.

Dù vậy, ông Đức Anh lưu ý định giá thấp không đồng nghĩa cổ phiếu đã trở nên hấp dẫn, bởi cần đặt mức định giá trong tương quan với chi phí vốn.

Với P/E khoảng 10,4 lần, lợi suất lợi nhuận của nhóm cổ phiếu ngoài Vingroup tương đương khoảng 9,6% mỗi năm. Mức này chỉ cao hơn khoảng 1,5 điểm phần trăm so với lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn một năm bình quân tháng 9, ở mức khoảng 8,1%.

Trong khi đó, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng tại nhiều ngân hàng tư nhân đã tăng lên khoảng 7-7,5% mỗi năm. Theo Pinetree, phần bù lợi suất của cổ phiếu vẫn khá thấp đối với nhà đầu tư sử dụng vốn vay hoặc cân nhắc giữa chứng khoán và tiền gửi có mức độ rủi ro thấp hơn.

Lãi suất tiếp tục là yếu tố chi phối thị trường

Theo ông Đức Anh, áp lực lãi suất vẫn chưa có dấu hiệu giảm rõ ràng.

Trong nước, dù GDP 9 tháng tăng 9,01%, giá xăng dầu góp phần đẩy CPI tháng 9 tăng 5,08% so với cùng kỳ. Diễn biến này thu hẹp dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ, trong khi mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên cũng trở nên khó khăn hơn.

Trên thị trường quốc tế, Fed đã tăng lãi suất trở lại trong tháng 9, còn lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm lên vùng cao nhất kể từ năm 2007. Khối ngoại cũng tiếp tục bán ròng trên thị trường chứng khoán Việt Nam, ngay

Hải An