Trái phiếu ngân hàng hút vốn với lãi suất cao

Ngày 30/9, PVcomBank hoàn tất phát hành riêng lẻ lô trái phiếu trị giá 200 tỷ đồng, với lãi suất 10,5%/năm. Theo dữ liệu của Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội, đây là mức lãi suất phát hành trái phiếu ngân hàng cao nhất trong nhiều năm, vượt mức 10%/năm của một đợt phát hành trái phiếu Sacombank hồi đầu tháng 8.

Trong quý III, PVcomBank đã phát hành 7 lô trái phiếu kỳ hạn trung và dài hạn, huy động tổng cộng 4.000 tỷ đồng. Lãi suất của các lô đều từ 9,6%/năm trở lên.

Lãi suất trái phiếu ngân hàng vẫn ở mức cao trong bối cảnh nhiều nhà băng giảm lãi suất huy động theo định hướng của Ngân hàng Nhà nước.

Không riêng PVcomBank, VietinBank cũng dự kiến chào bán 120 triệu trái phiếu, mệnh giá 100.000 đồng/trái phiếu, kỳ hạn 6 năm, với lãi suất bằng lãi suất tham chiếu cộng biên độ 2,25%/năm.

Theo báo cáo mới công bố của S&I Ratings, các ngân hàng phát hành khoảng 120.000 tỷ đồng trái phiếu trong quý III, tăng 11,8% so với cùng kỳ. Lãi suất phát hành bình quân của nhóm ngân hàng đạt 8,85%/năm, vượt mức bình quân năm 2022; một số đợt phát hành ghi nhận lãi suất trên 10%/năm.

Diễn biến này cho thấy áp lực huy động vốn vẫn hiện hữu, dù thị trường trái phiếu ngân hàng chưa phục hồi hoàn toàn về quy mô. Theo S&I Ratings, việc thay đổi cách tính tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) theo Thông tư 50 phần nào làm giảm động lực phát hành trái phiếu của các ngân hàng thương mại.

Giảm lãi suất tiền gửi, áp lực vốn vẫn còn

Ở chiều ngược lại, thực hiện định hướng của Ngân hàng Nhà nước về giảm lãi suất huy động và cho vay nhằm hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên, nhiều ngân hàng đã điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi.

Ngày 21/10, thêm 6 ngân hàng gồm ABBank, MBV, PVcomBank, SHB, MB và SeABank giảm lãi suất huy động.

Đáng chú ý, SeABank giảm 0,5 điểm phần trăm đối với tiền gửi trực tuyến kỳ hạn 1-15 tháng và giảm tới 0,7 điểm phần trăm ở các kỳ hạn 18-36 tháng. Sau điều chỉnh, lãi suất trực tuyến cao nhất theo biểu niêm yết của ngân hàng còn 4,75%/năm.

Tại MB, lãi suất tiền gửi trực tuyến giảm 0,5 điểm phần trăm ở các kỳ hạn 6-60 tháng, đưa lãi suất kỳ hạn 24-60 tháng xuống còn 6,5%/năm. SHB giảm 0,5 điểm phần trăm ở các kỳ hạn 6-36 tháng, trong khi ABBank áp dụng mức giảm tương tự đối với các kỳ hạn 6-60 tháng.

Như vậy, đã có 22 trong tổng số 46 ngân hàng thương mại thông báo giảm lãi suất huy động, chủ yếu ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Mức giảm phổ biến là 0,5 điểm phần trăm/năm, cao nhất 0,7 điểm phần trăm/năm.

Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở việc giảm lãi suất niêm yết mà còn ở khả năng kiểm soát chi phí huy động trên toàn bộ các kênh vốn. Nếu lãi suất tiền gửi đi xuống nhưng ngân hàng vẫn phải phát hành trái phiếu với mức lãi suất cao, áp lực chi phí vốn có thể chưa được giải tỏa hoàn toàn. Khi đó, khả năng giảm lãi suất cho vay thực tế còn phụ thuộc vào việc cải thiện thanh khoản, cân đối kỳ hạn nguồn vốn và kiểm soát chi phí hoạt động của từng ngân hàng.

Trao đổi với Tiền Phong, PGS.TS Phạm Văn Phương, chuyên gia kinh tế thuộc Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng phát hành trái phiếu với lãi suất cao về lý thuyết là giải pháp giúp ngân hàng bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn, giảm phụ thuộc vào tiền gửi ngắn hạn và cải thiện cơ cấu bảng cân đối kế toán.

Theo ông Phương, nhà đầu tư chấp nhận nắm giữ trái phiếu lâu hơn, đánh đổi tính thanh khoản để nhận mức lãi suất 8-9%/năm.

Tuy nhiên, nếu thiếu minh bạch, trái phiếu có thể trở thành một căn cứ để người gửi tiền điều chỉnh kỳ vọng lãi suất. Khi thấy trái phiếu ngân hàng trả lãi 9%/năm, người gửi tiền có thể yêu cầu mức lãi suất tiết kiệm tương đương hoặc chuyển sang mua trái phiếu. Nếu áp lực này gia tăng, các ngân hàng có thể phải nâng lãi suất tiền gửi thực tế, đẩy mặt bằng lãi suất toàn hệ thống lên cao.

Ông Phương nhận định, trái phiếu ngân hàng có thể giúp giải quyết nhu cầu vốn dài hạn, nhưng cũng có nguy cơ làm gia tăng cạnh tranh lãi suất nếu thiếu cơ chế quản lý, công bố thông tin và định hướng chính sách rõ ràng.

Minh Minh