Thủ phạm được nhắc tới chính là các loại đồ uống ngọt. Trà sữa, nước ngọt có gas, nước trái cây đóng chai hay đồ uống “không đường” đang được rất nhiều người sử dụng mỗi ngày mà không lường trước nguy cơ tiềm ẩn đối với gan.
Tháng 12/2025, Đại học Harvard và Đại học Yale (Mỹ) công bố nghiên cứu trên tạp chí Nature Food, theo dõi gần 174.000 người trưởng thành trong suốt 9 năm. Kết quả cho thấy, dù là đồ uống chứa đường hay các sản phẩm gắn nhãn “zero”, “không đường” sử dụng chất tạo ngọt nhân tạo, chỉ cần uống khoảng 250 ml mỗi ngày cũng đủ làm gia tăng nguy cơ tổn thương gan.
Cụ thể, tiêu thụ 250 ml đồ uống có đường mỗi ngày làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ khoảng 10%, xơ gan tăng 21%, bệnh gan nặng tăng 18% và nguy cơ tử vong do bệnh gan mạn tính tăng tới 37%. Đáng chú ý, nhóm đồ uống dùng chất tạo ngọt nhân tạo còn ghi nhận mức tăng nguy cơ tử vong do bệnh gan mạn lên tới 41%.
Vì sao đồ uống ngọt gây hại gan?
Các nhà khoa học phát hiện rằng, ở những người thường xuyên uống đồ uống ngọt, hàng trăm loại protein trong máu bị rối loạn. Những protein này liên quan trực tiếp đến phản ứng viêm, chức năng tiêu hóa và quá trình chuyển hóa chất béo. Khi tình trạng mất cân bằng kéo dài, gan trở thành cơ quan chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Tin tích cực là nếu thay thế đồ uống ngọt bằng nước lọc, trà hoặc cà phê không đường, nguy cơ tử vong do bệnh gan mạn tính có thể giảm tới 34%.
Không chỉ tổn thương gan, đồ uống ngọt còn làm tăng nguy cơ ung thư
Tác động tiêu cực của đồ uống ngọt không dừng lại ở gan. Nhiều nghiên cứu cho thấy chúng còn liên quan đến nguy cơ gia tăng nhiều loại ung thư khác nhau.
Một nghiên cứu kéo dài 24 năm cho thấy, phụ nữ uống từ hai ly đồ uống ngọt mỗi ngày trở lên có nguy cơ ung thư đại trực tràng khởi phát sớm cao hơn 1,18 lần. Nếu thói quen này hình thành từ tuổi thiếu niên, nguy cơ có thể tăng hơn gấp đôi.
Theo Tạp chí Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ, những người uống ít nhất một khẩu phần đồ uống có đường mỗi ngày có nguy cơ ung thư gan cao hơn tới 85% so với nhóm chỉ uống tối đa ba lần mỗi tháng.
Nghiên cứu đăng trên British Medical Journal với hơn 100.000 người tham gia cũng chỉ ra rằng, mỗi 100 ml đồ uống có đường tiêu thụ mỗi ngày làm tăng nguy cơ ung thư nói chung 18% và ung thư vú 22%, kể cả với nước trái cây nguyên chất. Đáng lo hơn, những người uống từ khoảng 240 ml đồ uống ngọt mỗi ngày trở lên có nguy cơ ung thư khoang miệng cao gấp gần 5 lần.
Trước khi uống đồ ngọt, cần lưu ý hai điểm quan trọng
Thứ nhất, hãy đọc kỹ bảng thành phần. Nếu các dòng đầu tiên xuất hiện những tên như đường mía, fructose, glucose, mật ong, nước ép cô đặc hoặc siro bắp, điều đó cho thấy hàm lượng đường cao và nên hạn chế sử dụng.
Thứ hai, cần kiểm soát lượng đường bổ sung mỗi ngày. Khuyến nghị cho người trưởng thành là không quá 50 gram, tốt nhất dưới 25 gram. Trong khi đó, một chai nước ngọt 500 ml thường chứa khoảng 53 gram đường, chỉ cần uống nửa chai đã gần chạm ngưỡng tối đa cho phép.
Nước lọc vẫn là lựa chọn tốt nhất cho sức khỏe
Nước đun sôi để nguội giúp cơ thể duy trì hoạt động ổn định, hỗ trợ chuyển hóa và không chứa chất phụ gia. Trà, sữa và cà phê không đường có thể dùng như lựa chọn bổ sung lành mạnh, còn đồ uống ngọt nên được xếp vào nhóm cần hạn chế nghiêm ngặt.
Một số thói quen uống nước có lợi cho sức khỏe gồm: uống đều trong ngày, không đợi đến khi khát; duy trì một cốc nước sau khi thức dậy, trước bữa ăn và trước khi đi ngủ khoảng một giờ. Nhiệt độ nước khoảng 35–40 độ C, gần với thân nhiệt, sẽ ít gây kích thích đường tiêu hóa. Uống từng ngụm nhỏ, chậm rãi giúp cơ thể hấp thu tốt hơn và giảm áp lực cho tim.
Gan thường không phát tín hiệu cảnh báo rõ ràng. Chính những gì chúng ta uống mỗi ngày, tưởng như vô hại, lại là yếu tố âm thầm quyết định sức khỏe về lâu dài.
Nguồn và ảnh: Sohu