Theo ông, thực phẩm có thể hoạt động giống như một “loại thuốc”. Nếu lựa chọn đúng, chúng giúp cải thiện chuyển hóa, giảm viêm, hỗ trợ giảm cân và kéo dài tuổi thọ. Ngược lại, lựa chọn sai có thể dẫn đến béo phì, tiểu đường, viêm mạn tính và nhiều vấn đề sức khỏe khác.
Ông cũng cảnh báo một số thực phẩm có khả năng kích hoạt hệ thống phần thưởng trong não, khiến con người cảm thấy hưng phấn và dễ hình thành thói quen ăn uống mang tính “gây nghiện”. Khi thói quen này kéo dài, nó không chỉ ảnh hưởng đến cân nặng mà còn tạo ra lối sống kém lành mạnh.
Không phải calo là yếu tố quyết định
Trong cuốn sách mới How to Eat (And Still Lose Weight), bác sĩ Jenkinson cho rằng calo chỉ đóng vai trò thứ yếu. Quan trọng hơn là các tín hiệu sinh học mà thực phẩm gửi đến cơ thể và não bộ.
Các thành phần trong thực phẩm hoạt động như những tín hiệu hóa học, khiến cơ thể phản ứng theo những cách khác nhau, tương tự như khi dùng thuốc. Vì vậy, nếu phân biệt rõ thực phẩm “có lợi” và “gây hại”, mọi người sẽ dễ xây dựng chế độ ăn lành mạnh hơn mà không phải quá phụ thuộc vào việc kiểm soát calo.
4 loại thực phẩm nên hạn chế
Thực phẩm nhiều đường và tinh bột tinh chế
Theo bác sĩ Jenkinson, hormone leptin – do tế bào mỡ tiết ra – giúp điều hòa cân nặng bằng cách tăng chuyển hóa và giảm cảm giác thèm ăn. Tuy nhiên ở người béo phì, tình trạng viêm có thể khiến cơ thể kháng leptin, dẫn đến tăng cân.
Những thực phẩm nhiều đường và tinh bột tinh chế như bánh ngọt, mì pasta hay bánh mì trắng có thể làm gián đoạn tín hiệu leptin, từ đó thúc đẩy tăng cân.
Nước ngọt có đường
Fructose là loại đường tự nhiên có trong trái cây và mật ong, nhưng hiện nay thường được bổ sung nhiều vào thực phẩm chế biến và nước ngọt.
Nếu tiêu thụ quá nhiều fructose, cơ thể có thể kích hoạt một cơ chế sinh học khiến tế bào gửi tín hiệu tích trữ năng lượng và tăng cân.
Đồ ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn
Đồ ăn chế biến thường được thiết kế để tạo cảm giác ngon miệng mạnh mẽ, khiến não bộ dễ “nghiện”.
Ngoài ra, nhiều thực phẩm này chứa dầu thực vật công nghiệp như dầu hướng dương, dầu cải hoặc dầu hạt cải. Các loại dầu này có hàm lượng omega-6 cao, có thể phá vỡ sự cân bằng với omega-3 – loại chất béo có lợi cho sức khỏe. Khi omega-6 quá nhiều, nó có thể gây rối loạn tín hiệu insulin và kích hoạt phản ứng viêm trong cơ thể.
Thực phẩm chứa phụ gia nhân tạo
Theo bác sĩ Jenkinson, nhiều chất tạo màu, tạo hương, chất nhũ hóa và phụ gia thực phẩm thực chất là hợp chất hóa học tổng hợp trong phòng thí nghiệm.
Một số nghiên cứu cho thấy chúng có thể liên quan đến tình trạng viêm, dị ứng nặng và thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư, vì vậy nên hạn chế các thực phẩm chứa nhiều phụ gia.
Những thực phẩm nên ăn nhiều hơn
Bác sĩ Jenkinson khuyến nghị tăng cường các thực phẩm tự nhiên như cá giàu omega-3, lòng trắng trứng, các loại đậu và ngũ cốc lành mạnh như quinoa hoặc kiều mạch. Rau xanh, đặc biệt là rau lá đậm màu, cũng cung cấp nhiều chất chống oxy hóa giúp giảm viêm và hỗ trợ sức khỏe.
Ngoài ra, các loại quả mọng như dâu và việt quất có hàm lượng fructose thấp nhưng giàu hợp chất thực vật có lợi.
Ông cũng cho rằng một số chất béo tự nhiên như thịt đỏ từ động vật ăn cỏ, bơ và sữa chua có thể tốt cho sức khỏe nếu sử dụng hợp lý, trong khi dầu cọ nên hạn chế vì có liên quan đến nguy cơ bệnh tim.
Các loại gia vị và thảo mộc tự nhiên cũng được khuyến khích sử dụng vì cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất và hợp chất chống viêm. Việc nấu ăn tại nhà với nguyên liệu tự nhiên sẽ giúp duy trì chế độ ăn lành mạnh bền vững hơn.
Linh Hải