Trà là một trong những loại đồ uống phổ biến nhất trên thế giới. Nhiều nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy trà, đặc biệt là trà xanh, chứa nhiều chất chống oxy hóa như polyphenol có khả năng ức chế sự phát triển của khối u.
Chính vì vậy, nhiều người – đặc biệt là người lớn tuổi – thường có thói quen pha trà và uống ngay khi còn nóng.
Tuy nhiên, nhiều khảo sát dịch tễ học lại cho kết quả trái ngược. Ở một số khu vực có thói quen uống trà thường xuyên, tỷ lệ mắc ung thư thực quản lại cao bất thường. Điều này khiến các nhà khoa học đặt câu hỏi về vai trò của nhiệt độ đồ uống.
Để làm rõ vấn đề, nhóm nghiên cứu từ Bệnh viện Ung thư trực thuộc Đại học Trịnh Châu (Trung Quốc) đã thực hiện một phân tích tổng hợp quy mô lớn. Kết quả công bố trên tạp chí Frontiers in Nutrition cho thấy trà có nhiều lợi ích, nhưng khi uống ở nhiệt độ quá cao, nó có thể trở thành yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư.
Ung thư thực quản là loại ung thư phổ biến thứ bảy trên thế giới và đứng thứ sáu về tỷ lệ tử vong do ung thư. Bệnh chủ yếu gồm hai dạng chính.
Thứ nhất là ung thư biểu mô tế bào vảy thực quản (ESCC), chiếm hơn 80% tổng số ca trên toàn cầu và đặc biệt phổ biến tại Trung Quốc và khu vực Trung Đông.
Thứ hai là ung thư biểu mô tuyến thực quản (EAC), thường gặp nhiều hơn ở châu Âu và châu Mỹ và có liên quan tới trào ngược axit hoặc béo phì.
Ở các nước phương Tây, hút thuốc và uống nhiều rượu là những nguyên nhân hàng đầu gây ung thư thực quản. Tuy nhiên, tại khu vực được gọi là “vành đai ung thư thực quản châu Á” như miền trung và bắc Trung Quốc, Iran hay Thổ Nhĩ Kỳ, tỷ lệ mắc bệnh vẫn cao dù người dân không hút thuốc hoặc uống rượu nhiều. Các nhà khoa học cho rằng thói quen uống trà rất nóng có thể là một yếu tố quan trọng.
Trong nghiên cứu tổng hợp này, các nhà khoa học đã phân tích 23 nghiên cứu quan sát chất lượng cao từ nhiều cơ sở dữ liệu y khoa quốc tế. Tổng cộng có 5.050 bệnh nhân ung thư thực quản và 10.609 người khỏe mạnh trong nhóm đối chứng.
Kết quả cho thấy những người thường xuyên uống trà nóng có nguy cơ mắc ung thư thực quản cao hơn 1,77 lần so với những người không có thói quen này. Điều đó cho thấy việc uống trà quá nóng trong thời gian dài có thể làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh.
Khi phân tích sâu hơn theo từng loại ung thư, các nhà nghiên cứu nhận thấy sự khác biệt rõ rệt.
Đối với ung thư biểu mô tế bào vảy thực quản (ESCC), nguy cơ tăng rất mạnh. Những người thường xuyên uống trà nóng có nguy cơ mắc bệnh cao gấp 2,33 lần.
Trong khi đó, dữ liệu không cho thấy mối liên hệ có ý nghĩa thống kê giữa việc uống trà nóng và ung thư biểu mô tuyến thực quản (EAC).
Phát hiện này giúp giải thích vì sao nguy cơ ung thư liên quan đến trà nóng cao hơn tại các quốc gia châu Á – nơi ESCC chiếm tỷ lệ lớn – trong khi ở châu Âu hoặc Úc, nơi EAC phổ biến hơn, tác động này lại ít rõ ràng.
Các chuyên gia cho biết thủ phạm thực sự không phải là trà mà là nhiệt độ quá cao của đồ uống.
Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới từ lâu đã xếp các loại đồ uống có nhiệt độ trên 65°C vào nhóm 2A – tức là “rất có khả năng gây ung thư ở người”.
Khi uống trà hoặc súp quá nóng, nhiệt độ cao có thể liên tục gây tổn thương lớp biểu mô của niêm mạc thực quản. Quá trình tế bào bị tổn thương, bong tróc rồi tái tạo nhiều lần có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện đột biến gen, từ đó dẫn đến ung thư biểu mô tế bào vảy thực quản.
Nói cách khác, việc thường xuyên uống đồ uống quá nóng giống như liên tục gây bỏng cho lớp niêm mạc mỏng manh bên trong thực quản.
Các nhà khoa học cho rằng trà vẫn là một thức uống tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên sau khi pha bằng nước sôi, nên đợi trà nguội bớt trước khi uống, tốt nhất là dưới 60°C.
Việc thay đổi thói quen nhỏ này không chỉ giúp cảm nhận rõ hương vị trà mà còn giúp bảo vệ thực quản và giảm nguy cơ mắc ung thư.