“Functional loneliness” - Kiểu cô đơn âm thầm của những người trông lúc nào cũng ổn

Thông thường, cô đơn thường gắn với hình ảnh một người sống tách biệt hoặc thiếu các mối quan hệ xã hội. Tuy nhiên, thực tế ngày nay lại xuất hiện một dạng cô đơn khác phức tạp hơn nhiều.

Nhiều người có đầy đủ các mối quan hệ xung quanh: bạn bè, đồng nghiệp, gia đình, nhóm trò chuyện hoạt động liên tục hay những cuộc gặp gỡ thường xuyên. Dù vậy, họ vẫn cảm thấy không ai thực sự hiểu mình hoặc đủ gần gũi về mặt cảm xúc.

Các cuộc trò chuyện đôi khi chỉ dừng lại ở việc cập nhật thông tin, công việc hay những câu chuyện bề mặt. Sau những buổi gặp gỡ đông người, cảm giác vui vẻ có thể xuất hiện nhất thời nhưng không tạo ra sự kết nối sâu sắc hay cảm giác được sẻ chia thật sự.

Đó cũng là lý do khái niệm “functional loneliness” được nhắc đến ngày càng nhiều, để mô tả trạng thái một người có vẻ hòa nhập với thế giới bên ngoài nhưng bên trong lại cảm thấy cô lập về mặt cảm xúc.

Khi con người kết nối nhiều hơn nhưng lại khó gần nhau hơn

Theo nhiều chuyên gia tâm lý, một trong những nguyên nhân lớn nhất của tình trạng này là các mối quan hệ hiện đại đang thiên về số lượng thay vì chiều sâu.

Con người hiện nay tương tác liên tục qua tin nhắn, mạng xã hội, công việc và các cuộc gặp xã giao. Tuy nhiên, phần lớn những kết nối đó chỉ mang tính trao đổi thông tin, hiếm khi tạo ra cảm giác được lắng nghe và thấu hiểu thực sự.

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Personality and Social Psychology Review cho thấy sức khỏe tinh thần của con người không phụ thuộc nhiều vào số lượng người họ gặp mỗi ngày, mà phụ thuộc vào mức độ gần gũi cảm xúc trong các mối quan hệ đó.

Nhà tâm lý học Julianne Holt-Lunstad, Giáo sư tâm lý học và khoa học thần kinh tại Đại học Brigham Young, cho rằng điều quan trọng không nằm ở việc một người có bao nhiêu mối quan hệ, mà là họ có cảm thấy được đồng cảm và hỗ trợ hay không.

Mối quan hệ ngày càng mang tính “trình diễn”

Nhiều chuyên gia nhận định văn hóa hiện đại đang tạo ra áp lực phải luôn xuất hiện với hình ảnh tích cực, ổn định và kiểm soát tốt cuộc sống.

Điều này khiến không ít người ngại thể hiện sự mệt mỏi, bất an hay những khó khăn thật sự mình đang trải qua. Trong nhiều mối quan hệ, con người quen với việc chỉ chia sẻ phiên bản “ổn” của bản thân thay vì cảm xúc thật.

Khi các mối quan hệ trở nên quá mang tính trình diễn, sự thân mật cảm xúc cũng dần biến mất. Mọi người vẫn gặp gỡ, trò chuyện và dành thời gian cho nhau nhưng lại hiếm khi nói về những điều sâu kín nhất trong lòng.

Mạng xã hội càng làm cảm giác này trở nên rõ rệt hơn. Con người biết nhiều hơn về cuộc sống của nhau qua hình ảnh, trạng thái hay những cập nhật hàng ngày, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc họ thật sự hiểu nhau hơn.

Nhiều người hiện cũng dành phần lớn thời gian cho công việc, họp hành và các tương tác chuyên nghiệp. Điều này tạo cảm giác luôn được bao quanh bởi người khác, nhưng lại thiếu những kết nối đủ sâu để giúp giải tỏa áp lực tinh thần.

Bên cạnh đó, xã hội hiện đại ngày càng đề cao tính tự lập, khiến nhiều người quen với việc tự chịu đựng mọi cảm xúc thay vì chia sẻ hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ từ người khác.

Cô đơn kéo dài có thể ảnh hưởng sức khỏe

Các chuyên gia cho rằng functional loneliness không chỉ là vấn đề cảm xúc mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe thể chất.

Việc liên tục cảm thấy mất kết nối cảm xúc có thể khiến cơ thể duy trì trạng thái căng thẳng trong thời gian dài, từ đó làm tăng nguy cơ lo âu, mất ngủ, kiệt sức tinh thần và nhiều vấn đề sức khỏe khác.

Bác sĩ Vivek Murthy, cựu Tổng Y sĩ Hoa Kỳ, từng nhận định rằng cô đơn mãn tính có thể gây ảnh hưởng tới sức khỏe tương đương việc hút 15 điếu thuốc lá mỗi ngày.

Nhiều nghiên cứu quy mô lớn cũng cho thấy cảm giác cô đơn kéo dài có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch và gia tăng nguy cơ tử vong nói chung.

Theo các chuyên gia, giải pháp cho tình trạng này không nằm ở việc có thêm nhiều mối quan hệ, mà là xây dựng sự gắn kết sâu sắc hơn trong những mối quan hệ đang có.

Điều đó có thể bắt đầu từ những thay đổi rất nhỏ như thành thật chia sẻ cảm xúc của mình, dành sự tập trung thực sự khi trò chuyện với người khác hay tạo ra những cuộc đối thoại sâu sắc thay vì chỉ trao đổi thông tin hằng ngày.

Functional loneliness được xem là sản phẩm của một xã hội quá bận rộn, quá số hóa và luôn trong trạng thái kết nối liên tục. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng đây không phải trạng thái không thể thay đổi nếu con người học cách xây dựng những kết nối chân thật và sâu sắc hơn trong cuộc sống của mình.

Linh An