Nhiều người tin rằng chỉ cần gửi tiền vào ngân hàng và để lãi sinh lãi, tài sản sẽ tự tăng trưởng, thậm chí có thể gấp đôi sau khoảng 10 năm. Tuy nhiên, cách hiểu này tuy đúng về lý thuyết lại thiếu thực tế khi đặt trong bối cảnh lãi suất hiện nay.
Lãi kép đúng là công cụ mạnh, nhưng hiệu quả phụ thuộc hoàn toàn vào mức sinh lời. Khi lãi suất thấp, hiệu ứng cộng dồn gần như không tạo ra khác biệt đáng kể. Ở nhiều quốc gia phát triển, lãi suất tiền gửi rất thấp, thậm chí có thời điểm gần như bằng 0, khiến tài sản tăng trưởng rất chậm dù vẫn có lãi kép.
Ngay tại Việt Nam, nơi lãi suất cao hơn, việc gấp đôi tiền gửi trong 10 năm nhờ lãi kép cũng rất khó xảy ra.
Để một khoản tiền có thể tăng gấp đôi sau 10 năm, lãi suất cần duy trì ổn định khoảng 7,5% mỗi năm. Điều này hiếm khi đạt được trong thực tế, đặc biệt trong thời gian dài liên tục. Người gửi tiền thường phải tái tục nhiều lần với mức lãi suất biến động, phổ biến chỉ khoảng 4–5%/năm, khiến quá trình tích lũy không còn “mượt” như lý thuyết.
Ngoài ra, lạm phát là yếu tố thường bị bỏ qua. Dù số tiền danh nghĩa tăng lên, sức mua thực tế có thể không cải thiện tương ứng. Việc “gấp đôi tài khoản” chưa chắc đồng nghĩa với việc cuộc sống tốt hơn.
Lãi kép cũng đòi hỏi kỷ luật tài chính cao: không rút tiền giữa chừng, tái đầu tư toàn bộ lợi nhuận và duy trì trong thời gian dài. Trên thực tế, rất ít người đáp ứng được đầy đủ các điều kiện này do nhu cầu chi tiêu, biến động thị trường hoặc yếu tố tâm lý.
Với đa số người dân, tài khoản tiết kiệm vẫn đóng vai trò quan trọng như một lớp bảo vệ tài sản trước biến động tài chính. Đây giống như quỹ dự phòng cho các tình huống bất ngờ và có tính thanh khoản cao.
Tuy nhiên, cần hiểu rõ rằng dù an toàn, gửi tiết kiệm thường mang lại mức sinh lời thấp hơn so với các kênh đầu tư dài hạn khác.
Hà An