Thông tư mới tập trung điều chỉnh nhiều nội dung quan trọng, đặc biệt là mở rộng phạm vi cho vay đặc biệt. Theo đó, không chỉ Ngân hàng Nhà nước thực hiện cho vay đối với các tổ chức tín dụng, mà còn bao gồm cả hoạt động cho vay đặc biệt của tổ chức bảo hiểm tiền gửi và các tổ chức tín dụng khác. Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước cũng có thể cho vay đặc biệt đối với chính tổ chức bảo hiểm tiền gửi khi cần thiết.

Đối tượng áp dụng vì vậy cũng được mở rộng, bổ sung thêm tổ chức bảo hiểm tiền gửi cùng các bên liên quan. Điều này đánh dấu việc đưa tổ chức này trở thành một chủ thể chính thức, cùng tham gia vào cơ chế hỗ trợ thanh khoản trong hệ thống tài chính.

Một điểm mới quan trọng là vai trò kép của tổ chức bảo hiểm tiền gửi. Theo quy định, đơn vị này vừa có thể là bên cho vay đặc biệt đối với các tổ chức tín dụng thông qua quỹ dự phòng nghiệp vụ, vừa có thể là bên vay khi cần hỗ trợ từ Ngân hàng Nhà nước. Cơ chế này giúp tăng tính linh hoạt trong xử lý các tình huống thiếu hụt thanh khoản.

Thông tư cũng quy định rõ các trường hợp cho vay, nguyên tắc và trách nhiệm của các bên. Đáng chú ý, Ngân hàng Nhà nước có thể cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi vay đặc biệt với lãi suất 0%/năm và không yêu cầu tài sản bảo đảm trong các trường hợp theo luật định. Đây là công cụ hỗ trợ mạnh nhằm đảm bảo khả năng chi trả bảo hiểm tiền gửi khi phát sinh rủi ro.

Ở chiều ngược lại, tổ chức bảo hiểm tiền gửi được phép sử dụng nguồn lực của mình để cho vay đặc biệt đối với các tổ chức tín dụng gặp khó khăn. Tuy nhiên, việc sử dụng vốn vay từ Ngân hàng Nhà nước bị giới hạn chặt chẽ, chỉ nhằm phục vụ chi trả bảo hiểm và không vượt quá phần thiếu hụt thực tế của quỹ dự phòng.

Về lãi suất, chính sách ưu đãi tiếp tục được duy trì với mức 0%/năm đối với khoản vay đặc biệt, đồng thời không áp dụng lãi phạt đối với phần chậm trả. Điều này thể hiện rõ tính chất hỗ trợ khẩn cấp của công cụ, tránh tạo thêm áp lực tài chính cho các tổ chức trong giai đoạn khó khăn.

Quy trình vay, giải ngân và trả nợ cũng được quy định chặt chẽ. Tổ chức bảo hiểm tiền gửi phải gửi hồ sơ đầy đủ, nêu rõ mục đích, số tiền và thời hạn vay. Trong vòng tối đa 20 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ, Ngân hàng Nhà nước sẽ xem xét và quyết định.

Thông tư đồng thời nhấn mạnh nghĩa vụ trả nợ đầy đủ khi đến hạn. Nếu vi phạm hoặc sử dụng vốn sai mục đích, Ngân hàng Nhà nước có quyền áp dụng các biện pháp thu hồi, bao gồm trích tiền từ tài khoản của tổ chức vay.

Thông tư số 02/2026/TT-NHNN có hiệu lực từ ngày 1/5/2026, góp phần hoàn thiện khung pháp lý về cho vay đặc biệt, tăng cường năng lực ứng phó rủi ro và bảo đảm an toàn cho toàn bộ hệ thống tổ chức tín dụng.

Hà Thanh