NATO họp giữa lúc xuất hiện nhiều lo ngại về cam kết của Mỹ

Các bộ trưởng ngoại giao NATO đang tham dự hội nghị tại TP Helsingborg của Thụy Điển trong hai ngày 21 và 22-5 nhằm chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh thường niên dự kiến tổ chức tại Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 7/2026.

Cuộc họp diễn ra trong bối cảnh kế hoạch cắt giảm hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu cùng lập trường nhiều lần thay đổi của Tổng thống Donald Trump đối với NATO đang làm gia tăng lo ngại trong nội bộ liên minh.

Bên cạnh đó, tình hình Trung Đông tiếp tục căng thẳng và giá năng lượng leo thang cũng tạo thêm áp lực đối với an ninh khu vực và chiến lược quốc phòng của NATO.

Tại hội nghị, các bộ trưởng tập trung thảo luận về kế hoạch của chính quyền Tổng thống Donald Trump liên quan việc điều chỉnh các cam kết an ninh với châu Âu, bao gồm cả vai trò hỗ trợ trong tình huống khủng hoảng hoặc xung đột.

Ngoài ra, NATO cũng bàn về việc tăng cường năng lực sản xuất quốc phòng trong bối cảnh xung đột Trung Đông đang khiến kho dự trữ nhiều loại vũ khí tiên tiến do Mỹ sản xuất bị suy giảm đáng kể.

Mỹ có thể điều chỉnh vai trò quân sự tại châu Âu

Theo Euronews, các chi tiết cụ thể liên quan đến những năng lực hỗ trợ mà Mỹ dự kiến cắt giảm sẽ được công bố trong ngày 22-5.

Các nguồn tin NATO cho biết kế hoạch này chủ yếu liên quan đến những năng lực quân sự mà Washington hiện cung cấp cho liên minh, chưa tác động trực tiếp đến số lượng binh sĩ Mỹ đồn trú tại châu Âu trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, NATO thừa nhận động thái này có thể ảnh hưởng đến mức độ đóng góp của Mỹ trong trường hợp xảy ra khủng hoảng hoặc xung đột.

Trước thềm hội nghị, Cố vấn quân sự cấp cao NATO Martin O'Donnell cho biết Mỹ sẽ giảm hỗ trợ tại những lĩnh vực mà châu Âu đã tăng cường đáng kể năng lực quân sự và chi tiêu quốc phòng trong thời gian qua.

Dù vậy, ông O'Donnell khẳng định Washington vẫn duy trì cam kết với NATO cũng như sự hiện diện quân sự mạnh mẽ tại châu Âu.

Hiện Mỹ đang triển khai khoảng 76.000 binh sĩ tại các nước NATO, mức cao nhất kể từ thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Tổng Thư ký NATO Mark Rutte cũng tìm cách trấn an các đồng minh châu Âu khi cho rằng việc Mỹ điều chỉnh hiện diện quân sự sẽ không làm ảnh hưởng đến các kế hoạch phòng thủ của liên minh.

Phát biểu này được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ rút 5.000 binh sĩ Mỹ khỏi Đức nhằm phản ứng trước các chỉ trích của Thủ tướng Đức Friedrich Merz liên quan chiến dịch quân sự tại Iran.

Bên cạnh đó, kế hoạch triển khai 4.000 binh sĩ Mỹ tới Ba Lan cũng bất ngờ bị đình lại. Tuy nhiên, Phó Tổng thống JD Vance cho biết kế hoạch này chỉ tạm hoãn chứ chưa bị hủy bỏ hoàn toàn.

Ngoại trưởng Mỹ tiếp tục gây sức ép về chi tiêu quốc phòng

Trong ngày làm việc 22-5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio dự kiến tiếp tục thúc giục các nước NATO tăng chi tiêu quốc phòng và chia sẻ nhiều hơn gánh nặng tài chính trong liên minh.

Ngoài vấn đề châu Âu, ông Rubio cũng dự kiến thảo luận với các đồng minh về chiến lược tại Bắc Cực, bao gồm lợi ích kinh tế, an ninh và khả năng tăng cường hiện diện quân sự của NATO trong khu vực này.

Iran siết kiểm soát eo biển Hormuz

Song song với hội nghị NATO, tình hình Trung Đông tiếp tục xuất hiện thêm diễn biến mới khi Iran tăng cường kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược hàng đầu thế giới.

Cơ quan Quản lý eo biển Vịnh Ba Tư (PGSA) vừa xác định phạm vi giám sát mới và yêu cầu tàu thuyền phải xin giấy phép trước khi đi qua khu vực này.

Theo quy định mới, các tàu thuyền hoạt động tại eo biển Hormuz phải phối hợp liên lạc với PGSA và tuân thủ các chỉ dẫn do cơ quan này ban hành.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh đàm phán Mỹ - Iran tiếp tục rơi vào bế tắc khi hai bên chưa đạt được tiến triển đáng kể về các đề xuất hòa bình và an ninh khu vực.

Khang Nguyễn