Sau 14 phiên liên tiếp bán ròng trên HoSE, nhà đầu tư nước ngoài đã rút hơn 13.000 tỷ đồng thông qua kênh khớp lệnh, đánh dấu giai đoạn xả hàng mạnh nhất kể từ tháng 10 năm ngoái.
Xu hướng này thực tế đã kéo dài trong nhiều tháng. Năm 2025, khối ngoại từng bán ròng kỷ lục hơn 125.000 tỷ đồng trên HoSE. Từ đầu năm 2026 đến nay, chưa tháng nào ghi nhận trạng thái mua ròng trở lại, với tổng giá trị bán ròng lũy kế đã lên gần 53.000 tỷ đồng.
Điều đáng chú ý là dòng vốn ngoại vẫn tiếp tục rút khỏi thị trường dù FTSE đã chính thức nâng hạng chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 8/4. Kể từ thời điểm đó, khối ngoại vẫn bán ròng gần 12.000 tỷ đồng trên HoSE.
Theo giới phân tích, áp lực bán ròng hiện nay đến từ cả yếu tố ngắn hạn lẫn các vấn đề mang tính cấu trúc của thị trường.
Một trong những nguyên nhân được nhắc tới là việc Việt Nam được nâng hạng có thể khiến một số quỹ đầu tư chuyên vào thị trường cận biên cơ cấu danh mục và rút vốn. Đồng thời, đồng USD mạnh lên trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông leo thang cũng gây áp lực lên tỷ giá, từ đó ảnh hưởng đến quyết định phân bổ vốn của nhà đầu tư nước ngoài.
Ngoài yếu tố vĩ mô, thị trường chứng khoán Việt Nam nhiều năm qua vẫn đối mặt bài toán thiếu hàng hóa mới chất lượng cao. Dù xuất hiện thêm các thương vụ IPO, phần lớn vẫn tập trung ở nhóm ngành truyền thống.
Cơ cấu thị trường hiện vẫn phụ thuộc lớn vào nhóm tài chính và bất động sản, trong khi rủi ro tập trung ngày càng rõ khi một số hệ sinh thái doanh nghiệp có tỷ trọng quá lớn và tác động mạnh tới biến động chỉ số.
Dù vậy, câu chuyện nâng hạng vẫn được kỳ vọng sẽ hỗ trợ thị trường trong dài hạn. Ông David Rabinowitz - Giám đốc Phân tích Chỉ số Toàn cầu và Cấu trúc Thị trường khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại UBS - cho biết quá trình nâng hạng của Việt Nam sẽ diễn ra theo từng giai đoạn, với mức tăng tỷ trọng khoảng 30% sau mỗi đợt điều chỉnh.
Theo ông, thị trường cần thêm thời gian để hoàn thiện các tiêu chí, nhưng những cải cách kéo dài hơn một thập kỷ qua đang tạo nền tảng để Việt Nam trở thành điểm đến quan trọng của dòng vốn quốc tế trong tương lai.
Đầu tháng 5, FTSE Russell đã điều chỉnh giảm tỷ trọng của Việt Nam trong nhiều bộ chỉ số toàn cầu dựa trên dữ liệu tính đến ngày 31/3/2026.
Cụ thể, tỷ trọng của Việt Nam trong FTSE Emerging All Cap giảm từ 0,350% xuống 0,329%; trong FTSE All-World giảm từ 0,024% xuống 0,020%; còn tỷ trọng trong FTSE Emerging giảm từ 0,227% xuống 0,192%.
Dù vậy, SSI Research vẫn ước tính các quỹ ETF tham chiếu theo bộ chỉ số FTSE có thể mang lại khoảng 1,3 tỷ USD dòng vốn cho thị trường Việt Nam trong thời gian tới. Những quỹ lớn như Vanguard Total International Stock ETF hay Vanguard FTSE Emerging Markets ETF được dự báo sẽ đóng góp đáng kể.
Không dừng ở mục tiêu nâng hạng của FTSE, thị trường chứng khoán Việt Nam còn hướng tới việc đáp ứng tiêu chí của MSCI.
Theo SSI Research, Việt Nam có khả năng được MSCI đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng vào tháng 6/2026 nhờ nhiều điều kiện nền tảng đang cải thiện rõ rệt.
Hiện Việt Nam đã đáp ứng phần lớn tiêu chí tiếp cận thị trường của MSCI, nhờ cơ chế giao dịch không ký quỹ trước (NPF) vận hành ổn định hơn, tiến trình triển khai CCP, mở rộng công cụ phòng vệ rủi ro và bán khống thông qua hợp đồng tương lai chỉ số, cũng như cải thiện công bố thông tin bằng tiếng Anh.
Ngoài ra, tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FOL) trên toàn thị trường, đặc biệt tại HoSE, cũng được cải thiện đáng kể trong giai đoạn 2025-2026 nhờ sự xuất hiện của nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn có room ngoại 100%.
Theo SSI Research, thách thức còn lại chủ yếu nằm ở mức độ tự do hóa thị trường ngoại hối. Tuy nhiên, đây chưa phải rào cản mang tính quyết định bởi ngay cả nhiều thị trường mới nổi hiện nay trong rổ MSCI cũng chưa hoàn toàn đáp ứng đầy đủ các tiêu chí lý tưởng về cơ chế tỷ giá và dòng vốn.
Khang Nguyễn