Theo dự thảo, doanh nghiệp nhỏ và vừa được xác định là các đơn vị có số lao động bình quân không quá 300 người và tổng doanh thu dưới 400 tỷ đồng mỗi năm.

Hiện khu vực này chiếm hơn 98% tổng số doanh nghiệp của nền kinh tế, tuy nhiên mức độ tiếp cận tín dụng vẫn khá hạn chế khi chỉ nhận được khoảng 19% – 20% tổng dư nợ toàn hệ thống, theo thống kê của Bộ Tài chính.

Một trong những nguyên nhân lớn là nhiều tổ chức tín dụng vẫn ưu tiên tài sản thế chấp truyền thống như bất động sản. Trong khi đó, các doanh nghiệp công nghệ và startup thường sở hữu tài sản chính dưới dạng phần mềm, dữ liệu, nền tảng số hoặc quyền sở hữu trí tuệ nên khó đáp ứng điều kiện vay vốn.

Để tháo gỡ nút thắt này, dự thảo luật bổ sung cơ chế khuyến khích các ngân hàng thương mại đa dạng hóa hình thức bảo đảm tiền vay tại Điều 8.

Danh mục tài sản bảo đảm được mở rộng sang động sản, tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, tài sản vô hình, tài sản số và tài sản ảo. Đồng thời, cơ quan quản lý cũng định hướng thúc đẩy hình thức cho vay dựa trên xếp hạng tín nhiệm, phương án kinh doanh và dòng tiền thực tế thay vì phụ thuộc chủ yếu vào tài sản đất đai.

Không chỉ hỗ trợ về vốn, dự thảo còn đưa ra giải pháp mở rộng đầu ra cho khối doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua quy định tại Điều 12. Theo đó, các cơ quan và tổ chức sử dụng ngân sách nhà nước sẽ phải dành tối thiểu 20% ngân sách hoặc 20% số lượng gói thầu mua sắm hằng năm cho sản phẩm, dịch vụ do nhóm doanh nghiệp này cung cấp.

Việc đưa tỷ lệ 20% vào luật được kỳ vọng sẽ hình thành thị trường tiêu thụ ổn định, tạo thêm cơ hội phát triển cho doanh nghiệp quy mô nhỏ trong nước.

Ở khía cạnh tài chính nội bộ, Điều 11 của dự thảo cho phép doanh nghiệp trích lập quỹ phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Đồng thời, các khoản chi cho nghiên cứu và phát triển (R&D) sẽ được hưởng ưu đãi khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.

Chính sách này được đánh giá là đồng bộ với các luật chuyên ngành ban hành trong năm 2025, góp phần thúc đẩy lộ trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu đạt 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030.

Ngoài ra, các doanh nghiệp theo định hướng phát triển bền vững cũng sẽ được ưu tiên tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ và chính sách ưu đãi lãi suất dành cho các dự án xanh.

Dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) dự kiến được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 10 năm nay. Nếu được thông qua đúng tiến độ, luật mới sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.

Thủy Bùi