Điều chỉnh quy định về đầu tư vàng

Nghị định 50 được Chính phủ ban hành từ năm 2014, tạo khung pháp lý cho hoạt động quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia và NHNN, nhiều quy định hiện không còn phù hợp với thực tiễn.

Trong dự thảo sửa đổi gửi Chính phủ, NHNN đề xuất điều chỉnh khoản 5 Điều 3 theo hướng việc đánh giá hiệu quả sinh lời của dự trữ ngoại hối sẽ không bao gồm thu nhập và chi phí phát sinh từ hoạt động đầu tư vàng.

Theo NHNN, vàng có đặc điểm khác với các tài sản tài chính như cổ phiếu hay trái phiếu. Giá vàng thường tăng mạnh trong các giai đoạn bất ổn như chiến tranh, dịch bệnh hoặc khủng hoảng, trong khi các tài sản rủi ro có xu hướng giảm giá.

Do đó, các ngân hàng trung ương nắm giữ vàng chủ yếu nhằm đa dạng hóa danh mục đầu tư, phòng ngừa rủi ro, bảo đảm thanh khoản, hỗ trợ đồng nội tệ và củng cố vị thế tài chính quốc gia, thay vì tối đa hóa lợi nhuận.

Ngoài ra, vàng không tạo ra dòng thu nhập định kỳ như lãi trái phiếu. Giá trị khoản đầu tư chỉ thay đổi khi đánh giá lại hoặc khi thực hiện bán vàng, nên việc áp dụng tiêu chí sinh lời đối với tài sản này được cho là không phù hợp.

Đề xuất thay đổi chế độ báo cáo

NHNN cũng cho rằng quy định hiện hành về chế độ báo cáo quy mô dự trữ ngoại hối còn nhiều bất cập.

Theo quy định hiện nay, định kỳ 6 tháng NHNN phải báo cáo Thủ tướng Chính phủ về diễn biến quy mô và tình hình sử dụng dự trữ ngoại hối nhà nước.

Tuy nhiên, cơ quan này cho biết quy mô dự trữ ngoại hối phụ thuộc vào nhiều yếu tố rất khó dự báo chính xác như cán cân thanh toán quốc tế, biến động thị trường ngoại hối và nhu cầu can thiệp của Nhà nước. Vì vậy, việc xây dựng dự kiến quy mô dự trữ từ sớm thường không phản ánh đúng diễn biến thực tế.

NHNN đề xuất sửa Điều 23 theo hướng chỉ báo cáo Thủ tướng về tình hình sử dụng và diễn biến dự trữ ngoại hối định kỳ 6 tháng hoặc khi cần thiết. Báo cáo về công tác quản lý dự trữ ngoại hối sẽ được thực hiện chậm nhất vào cuối quý I hằng năm và khi có yêu cầu, đồng thời bỏ quy định phải xây dựng mức dự kiến quy mô dự trữ ngoại hối để báo cáo.

Đề xuất chủ động hơn trong đầu tư dự trữ ngoại hối

Một nội dung khác trong dự thảo là trao quyền cho NHNN phê duyệt cơ cấu đầu tư dự trữ ngoại hối chính thức theo định kỳ hằng năm.

Theo NHNN, trong nhiều năm qua, tiêu chuẩn và hạn mức đầu tư dự trữ ngoại hối ít thay đổi. Việc điều chỉnh chủ yếu chỉ diễn ra khi quy mô dự trữ tăng lên đáng kể, cần mở rộng đối tác hoặc bổ sung hình thức đầu tư.

Vì vậy, NHNN đề xuất được chủ động quyết định cơ cấu đầu tư hằng năm, đồng thời chỉ điều chỉnh tiêu chuẩn và hạn mức đầu tư khi thực sự cần thiết, nhằm nâng cao tính linh hoạt trong quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước.

Khang Nguyễn