Rick Rieder, Giám đốc đầu tư bộ phận thu nhập cố định toàn cầu tại BlackRock và từng nằm trong nhóm ứng viên được cân nhắc cho vị trí Chủ tịch Fed, cho rằng ông Kevin Warsh đang đứng trước một thách thức lớn sau quyết định tăng lãi suất: việc nâng chi phí vay không đồng nghĩa giá hàng hóa và dịch vụ mà người dân phải trả sẽ lập tức giảm.

Theo Rieder, phân tích của Fed San Francisco cho thấy các yếu tố lạm phát mang tính chu kỳ hiện tương đối được kiểm soát. Ngược lại, những thành phần ít phụ thuộc vào chu kỳ kinh tế mới là vấn đề khó giải quyết, bởi chúng thường phản ứng hạn chế trước những thay đổi của lãi suất.

Rick Rieder, Giám đốc đầu tư bộ phận thu nhập cố định toàn cầu tại BlackRock và từng là một trong những ứng viên được cân nhắc cho vị trí Chủ tịch Fed.

Rieder chỉ ra rằng năng lượng, bảo hiểm, chăm sóc sức khỏe và giáo dục đều đang chịu chi phí đầu vào cao hơn, sau đó chuyển phần chi phí gia tăng này sang người tiêu dùng.

Theo ông, đây chính là thách thức đối với Fed khi ngân hàng trung ương Mỹ phải tìm cách đối phó với những sức ép trên bằng một bộ công cụ tương đối hạn chế.

Ngày 16/9, Fed quyết định tăng lãi suất tham chiếu thêm 25 điểm cơ bản, đưa biên độ lên 3,75-4%. Đây là lần đầu tiên kể từ tháng 7/2023 Fed nâng lãi suất, qua đó đánh dấu sự trở lại của chu kỳ thắt chặt sau một loạt cuộc họp liên tiếp giữ nguyên lãi suất.

Động thái này diễn ra khi lạm phát vẫn dai dẳng và giá năng lượng tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông. Fed đồng thời phát tín hiệu rằng trong năm nay có thể tiếp tục tăng lãi suất thêm một lần.

Rieder cho rằng khi lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu 2%, việc đưa lãi suất lên mức cao hơn nằm trong nhiệm vụ kiểm soát giá cả của Fed. Trong bối cảnh hiện nay, không hành động cũng không phải lựa chọn phù hợp.

Dù vậy, chính cơ chế truyền dẫn của chính sách tiền tệ mới là vấn đề đáng chú ý. Khi lãi suất tăng, chi phí vay mua nhà, mua ôtô hoặc huy động vốn của doanh nghiệp có thể cao hơn, qua đó làm giảm nhu cầu và giúp nền kinh tế hạ nhiệt. Nhưng Fed không thể trực tiếp tạo ra thêm dầu, điện, nguồn cung bảo hiểm hay dịch vụ y tế.

Áp lực từ phía cung khiến bài toán lãi suất thêm phức tạp

Điều này càng đáng lưu ý khi một phần áp lực giá hiện tại xuất phát từ phía cung. Chẳng hạn, việc giá năng lượng tăng do xung đột địa chính trị không thể được xử lý đơn thuần bằng cách khiến chi phí đi vay trở nên đắt đỏ hơn.

Stephanie Guild, Giám đốc đầu tư tại Robinhood Markets, cũng đặt nghi vấn về khả năng một lần tăng lãi suất có thể giải quyết được căn nguyên của vấn đề.

Guild cho rằng bà không thực sự tin một đợt tăng lãi suất của Fed nhất thiết có thể giải quyết vấn đề.

Theo bà, thị trường có thể hấp thụ mức tăng 25 điểm cơ bản, thậm chí 50 điểm cơ bản mà giới đầu tư đang tính đến trong năm nay. Tuy nhiên, chính sách này dường như đang được sử dụng để xử lý “một vấn đề khác”.

Guild nhận định nền kinh tế Mỹ hiện phải đối mặt đồng thời với nhu cầu lớn về vốn và năng lượng, trong khi nguồn cung lại hạn chế. Đây là hai yếu tố đầu vào quan trọng của hoạt động kinh tế và đang tạo ra nhiều sức ép.

Fed đứng trước thế khó khi lựa chọn hướng đi tiếp theo

Đây cũng là bài toán mà ông Warsh phải đối mặt. Nếu Fed không tiếp tục nâng lãi suất trong lúc lạm phát liên tục cao hơn mục tiêu, ngân hàng trung ương có thể bị nghi ngờ về quyết tâm duy trì ổn định giá cả. Khi đó, kỳ vọng lạm phát của người dân và doanh nghiệp cũng có nguy cơ tăng lên, khiến áp lực giá kéo dài hơn.

Ở chiều ngược lại, nếu Fed tiếp tục tăng mạnh lãi suất trong khi nguyên nhân lạm phát chủ yếu đến từ những yếu tố ít nhạy cảm với chính sách tiền tệ, người dân có thể cùng lúc chịu hai sức ép. Giá hàng hóa và dịch vụ vẫn ở mức cao, trong khi chi phí vay mua nhà, mua ôtô và sử dụng tín dụng tiếp tục tăng.

Hiện thị trường đặc biệt quan tâm đến dự báo lãi suất mới của Fed. “Biểu đồ dot plot” của các quan chức Fed vẫn chưa loại trừ khả năng ngân hàng trung ương Mỹ thực hiện thêm một đợt tăng lãi suất trong năm nay.

Phúc Hạnh