Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình kết thúc chuyến thăm ngắn tới Ấn Độ ngày 13/9, sau khi đưa ra đề xuất hỗ trợ các thành viên BRICS phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) mã nguồn mở và sản xuất thông minh.
Phát biểu trong ngày thứ hai của hội nghị thượng đỉnh BRICS tại New Delhi, ông Tập xác định AI mã nguồn mở và các nhà máy thông minh là 2 trong 5 sáng kiến nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển công nghệ tại các quốc gia Nam bán cầu.
Theo Tân Hoa Xã, Bắc Kinh cũng đề xuất tăng cường đào tạo nhân lực trẻ từ các nước thành viên trong những lĩnh vực công nghệ tiên tiến và đổi mới sáng tạo.
Ông Tập đồng thời kêu gọi BRICS tăng cường đoàn kết và hợp tác trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị cùng những yếu tố gián đoạn đang gây sức ép lên sự ổn định của chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Chủ tịch Trung Quốc cho rằng các quy tắc quốc tế cần được xây dựng chung và áp dụng bình đẳng với mọi quốc gia, đồng thời cảnh báo về nguy cơ bất ổn khi thiếu những quy tắc chung.
Đề xuất của Bắc Kinh được đưa ra trong lúc AI, chip và khoáng sản quan trọng ngày càng trở thành những mặt trận cạnh tranh giữa Trung Quốc và Mỹ.
Nhiều công nghệ hiện đại như AI, nhà máy thông minh và pin phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung khoáng sản cũng như thiết bị xử lý mà Trung Quốc giữ vai trò quan trọng. Ở chiều ngược lại, Mỹ có vị thế then chốt trong lĩnh vực chip tiên tiến và thiết bị sản xuất chip, đồng thời đã áp dụng nhiều biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ cao.
Trong bối cảnh đó, nhiều quốc gia Nam bán cầu đứng trước bài toán giảm nguy cơ phụ thuộc quá lớn vào một trong hai nền kinh tế hàng đầu thế giới.
Tại phiên họp ngày 13/9, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cũng cảnh báo về vấn đề này nhưng không trực tiếp đề cập Trung Quốc hay Mỹ.
Ông Modi cho rằng việc biến công nghệ và khoáng sản quan trọng thành công cụ gây sức ép có thể cản trở quá trình phát triển chung, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của một cách tiếp cận bao quát trong ứng dụng công nghệ.
Ấn Độ từng chịu tác động trực tiếp từ những biến động của chuỗi cung ứng. Năm 2025, sau khi Trung Quốc đưa nam châm đất hiếm vào cơ chế cấp phép xuất khẩu toàn cầu trong bối cảnh căng thẳng thương mại với Mỹ, các dây chuyền sản xuất ô tô tại Ấn Độ đã chịu ảnh hưởng.
Những khác biệt về lợi ích và mức độ phụ thuộc cho thấy sự thống nhất trong BRICS vẫn có giới hạn. Tuy nhiên, hội nghị kéo dài hai ngày cũng cho thấy các thành viên có thể tìm được tiếng nói chung đối với nhiều chính sách kinh tế của Washington.
Một trong những nội dung được BRICS tiếp tục thúc đẩy là tăng cường sử dụng đồng nội tệ và kết nối các hệ thống thanh toán. Động thái này diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump từng cảnh báo khả năng áp thuế 100% nếu các nước BRICS tìm cách thách thức vị thế của đồng USD.
Dù vậy, các thành viên BRICS vẫn chưa đạt đồng thuận về mức độ cũng như tốc độ giảm phụ thuộc vào đồng USD.
Minh Minh