Sau báo cáo lạm phát công bố ngày 11/9, thị trường định giá xác suất Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm tại cuộc họp ngày 15-16/9 lên khoảng 85-90%. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8 tăng 0,3% so với tháng trước, cao hơn mức 0,2% mà giới phân tích dự báo và vượt một ngưỡng đáng chú ý đối với một số quan chức Fed.

Tuy nhiên, Loretta Mester, cựu Chủ tịch Fed Cleveland, cho rằng thị trường có thể đang đánh giá khả năng tăng lãi suất quá cao. Bà đặc biệt quan tâm đến lập trường của Thống đốc Fed Christopher Waller và Chủ tịch Fed New York John Williams, hai nhân vật có ảnh hưởng trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC).

Trước đó, Waller cho biết nếu lạm phát lõi tháng 8 tăng 0,2%, ông sẽ ủng hộ việc giữ nguyên lãi suất. Trong trường hợp số liệu nóng hơn, ông sẽ cân nhắc tăng lãi suất. Ông cũng nhận định chính sách hiện tại chỉ hạn chế tổng cầu ở mức nhẹ và Fed có thể không cần chờ lạm phát tăng tốc đáng kể mới hành động.

Trong khi đó, Williams cho rằng chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), thước đo lạm phát được Fed ưu tiên, cần duy trì mức tăng khoảng 0,2% mỗi tháng trong một thời gian để có thể khẳng định áp lực giá đang thực sự hạ nhiệt.

Adam Posen, Chủ tịch Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, nhận định số liệu CPI mới làm kịch bản Fed đứng ngoài trở nên khó đoán hơn, song ông vẫn nghiêng về khả năng giữ nguyên lãi suất. Theo ông, Fed không nên đưa ra quyết định chỉ dựa trên một báo cáo xuất hiện ngay trước cuộc họp, bởi CPI hàng tháng có thể biến động mạnh và chủ yếu phản ánh diễn biến đã xảy ra.

Tín hiệu từ Jackson Hole khiến bài toán khó hơn

Một yếu tố khác khiến quyết định lần này trở nên phức tạp là thông điệp của Chủ tịch Fed Kevin Warsh tại Jackson Hole cuối tháng 8. Khi đó, ông đưa ra lập luận khá rõ ràng cho khả năng tăng lãi suất, cho rằng số liệu tháng 6 và 7 chưa đủ chứng minh giá cả đang trên đà giảm bền vững. Ông cũng cho rằng khó có thể mô tả điều kiện tài chính hiện tại là “hạn chế”.

Phát biểu này từng khiến thị trường kỳ vọng Fed sắp bước vào một đợt tăng lãi suất. Vì vậy, nếu ngân hàng trung ương bất ngờ giữ nguyên trong tuần này, thị trường trái phiếu có thể phản ứng mạnh.

Ngược lại, để tăng lãi suất, Fed cần sự thay đổi quan điểm của một số thành viên vốn có lập trường ôn hòa hơn, trong đó đáng chú ý là Waller và Williams. Posen cho rằng nếu hai quan chức này chuyển sang ủng hộ tăng lãi suất, Warsh nhiều khả năng sẽ có được đa số rõ ràng trong FOMC.

Esther George, cựu Chủ tịch Fed Kansas City, lại nghiêng về khả năng Fed tiếp tục đứng ngoài. Theo bà, diễn biến hiện tại chưa có quá nhiều thay đổi so với những cuộc họp trước để buộc phần lớn thành viên FOMC phải chuyển hướng.

Một nguyên nhân là lạm phát chưa cho thấy dấu hiệu tăng tốc trên diện rộng. Giá năng lượng tăng do xung đột Iran cùng một số cú sốc nguồn cung có thể chỉ mang tính tạm thời, trong khi tiền lương chưa tạo ra áp lực lạm phát đáng kể.

Thay vì tập trung vào số liệu CPI của một tháng, George cho rằng các quan chức Fed nhiều khả năng sẽ đánh giá xu hướng trong khoảng thời gian 3, 6 và 12 tháng.

Giữ nguyên hay tăng lãi suất đều có rủi ro

Nếu giữ nguyên lãi suất, ông Warsh có thể phải đối mặt với bài toán truyền thông và chính trị. Tổng thống Donald Trump liên tục kêu gọi giảm lãi suất. Trong trường hợp Fed không hành động ngay sau một báo cáo CPI nóng hơn dự báo, quyết định này có thể khiến một bộ phận thị trường cho rằng ngân hàng trung ương đang chịu ảnh hưởng từ Nhà Trắng.

Mester cho rằng đây chủ yếu là vấn đề về nhận thức. Nếu Fed giữ nguyên, quyết định có thể bị diễn giải là sự nhượng bộ trước chính quyền, dù các cựu quan chức Fed khẳng định yếu tố chính trị không tham gia vào quá trình hoạch định chính sách.

Ở chiều ngược lại, tăng lãi suất sẽ đưa Warsh vào thế đối đầu trực tiếp với Tổng thống.

Posen cho rằng trì hoãn quyết định đến tháng 12, sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, có thể giúp Fed giảm bớt một phần sức ép chính trị. Khi đó, nếu lạm phát tiếp tục tăng, cơ sở cho việc thắt chặt chính sách sẽ rõ ràng hơn. Ngược lại, nếu áp lực giá hạ nhiệt, quan điểm thận trọng của Waller và Williams có thể được chứng minh là đúng.

Dù Fed lựa chọn phương án nào, thách thức tiếp theo vẫn nằm ở cách ông Warsh giải thích quyết định.

Sau hai cuộc họp báo bị chỉ trích vì cung cấp quá ít thông tin, bài phát biểu chi tiết tại Jackson Hole đã nâng kỳ vọng của thị trường đối với khả năng truyền tải thông điệp chính sách của Chủ tịch Fed. Nếu giữ nguyên lãi suất, ông sẽ phải giải thích vì sao những lo ngại về lạm phát từng được chính mình nêu ra vẫn chưa đủ để Fed hành động.

Mester cho rằng câu hỏi quan trọng nhất là liệu mức lãi suất hiện tại có đủ cao để đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2% hay không. Theo bà, câu trả lời hiện tại là chưa. Bà dự báo Fed cuối cùng có thể cần khoảng 3 lần tăng 0,25 điểm phần trăm từ nay đến cuối năm sau, trong đó một phần có thể được thực hiện sớm rồi tạm dừng để đánh giá tác động.

Trong khi đó, George cho rằng ngay cả những quan chức có quan điểm cứng rắn hơn cũng chưa phát tín hiệu về một chuỗi tăng lãi suất mạnh liên tiếp. Một lần tăng 0,25 điểm phần trăm có thể được xem như thông điệp rằng chính sách hiện tại chưa tạo ra kết quả mong muốn và Fed bắt đầu chuyển sang lập trường thắt chặt hơn.

Minh Minh