Cuộc tranh luận về tốc độ phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng gắn với cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung. Tờ Thời báo Hoàn cầu của Trung Quốc cho rằng lời kêu gọi làm chậm quá trình phát triển AI của Dario Amodei, CEO Anthropic, dù được trình bày dưới góc độ an toàn, thực chất có thể trở thành một “chiêu bài kiểu Chiến tranh Lạnh” nhằm vào Trung Quốc.

Trong bài đăng hồi cuối tuần, ông Amodei đề xuất một khuôn khổ nhằm điều tiết tốc độ phát triển năng lực của các mô hình AI tiên tiến, qua đó tạo thêm thời gian để kiểm soát những rủi ro an toàn ngày càng gia tăng.

CEO Anthropic đồng thời kêu gọi Mỹ tăng cường kiểm soát xuất khẩu chip sang Trung Quốc và ngăn chặn hoạt động được gọi là “chắt lọc mô hình” (model distillation) tại các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc.

Trao đổi với CBS News ngày 13/9, ông Amodei cho rằng trở ngại khó giải quyết nhất đối với việc làm chậm tốc độ phát triển AI là khả năng Trung Quốc và những quốc gia đối địch khác không thực hiện các biện pháp tương tự.

Đề xuất này sau đó nhận được sự ủng hộ từ CEO OpenAI Sam Altman và nhà sáng lập SpaceX Elon Musk.

Bắc Kinh phản đối việc biến AI thành cuộc đối đầu công nghệ

Thời báo Hoàn cầu cho rằng đề xuất của Amodei có thể nhằm hạn chế sự phát triển AI của Trung Quốc thông qua các rào cản công nghệ và quy định, từ đó duy trì lợi thế của Mỹ trong những lĩnh vực công nghệ tiên tiến và hạn chế vai trò của Trung Quốc trong quản trị AI toàn cầu.

Tờ báo mô tả nguy cơ này như một “Chiến tranh Lạnh AI” và cho rằng việc loại Trung Quốc khỏi hệ sinh thái đổi mới AI toàn cầu có thể làm gia tăng chi phí thử nghiệm cũng như rủi ro mất kiểm soát trong quá trình phát triển công nghệ.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng lên tiếng về vấn đề này. Khi được hỏi về những lời kêu gọi làm chậm tốc độ phát triển AI từ các lãnh đạo công nghệ Mỹ, người phát ngôn Guo Jiakun ngày 14/9 kêu gọi các bên thúc đẩy cách tiếp cận “cởi mở, bao trùm và nhân văn” đối với AI.

Ông cho rằng việc phóng đại các mối đe dọa, đối đầu và cạnh tranh thiếu thiện chí sẽ làm gián đoạn nỗ lực xây dựng cơ chế quản trị AI toàn cầu và không mang lại lợi ích cho bất kỳ bên nào.

Theo các nguồn tin, Mỹ và Trung Quốc đang lên kế hoạch thảo luận về những rủi ro an toàn liên quan đến các hệ thống AI vào giữa tháng 9. Chủ đề này cũng có thể được đưa ra tại cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến ngày 24/9.

Cổ phiếu AI đồng loạt chịu sức ép

Tranh luận về rủi ro và tốc độ phát triển AI cũng nhanh chóng tác động đến thị trường chứng khoán. Trong ngày 14/9, nhóm cổ phiếu liên quan đến AI trên toàn cầu đồng loạt giảm, trong đó các doanh nghiệp sản xuất chip chịu áp lực mạnh nhất.

Cổ phiếu Nvidia giảm 3%, Advanced Micro Devices giảm 5,6%, trong khi cổ phiếu SpaceX giảm 1,6%. Nhóm cổ phiếu công nghệ châu Âu giảm 2,2%.

Tại châu Á, SoftBank, nhà đầu tư vào OpenAI, giảm tới 13,2%. Cổ phiếu Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) và SK Hynix cũng đi xuống.

Steve Sosnick, chuyên gia phân tích thị trường cấp cao tại Interactive Brokers, nhận định nếu những cảnh báo mới dẫn tới việc giảm tốc độ đầu tư và đánh giá lại chi tiêu cho AI, tác động có thể lan sang nền kinh tế và nhiều nhóm cổ phiếu quan trọng, bởi đà tăng trưởng mạnh thời gian qua phần lớn được thúc đẩy bởi dòng vốn dành cho AI.

Các phòng thí nghiệm AI cảnh báo rủi ro ngày càng lớn

Amodei cho rằng trong 6-12 tháng tới, các tác nhân AI có thể đạt khả năng kiểm soát phần lớn hoạt động trên internet, với nguy cơ gây thiệt hại kinh tế lên tới hàng trăm tỷ USD.

Anthropic ngày 10/9 cũng công bố một báo cáo tình báo về mối đe dọa, trong đó mô tả việc một số đối tượng sử dụng các mô hình AI Claude cho nhiều hoạt động như phát triển vũ khí, hoạt động mạng, giám sát và gian lận.

Lo ngại về những tác động nghiêm trọng của AI tiếp tục gia tăng sau khi nhà nghiên cứu Jacob Coxon của Anthropic từ chức và cảnh báo về nguy cơ AI có thể đe dọa sự tồn tại của con người trong tương lai.

CEO OpenAI Sam Altman cũng cho rằng nguy cơ AI gây ra sự tuyệt chủng của loài người là “không thể chấp nhận được”.

Trong khi một số nghị sĩ Mỹ kêu gọi xây dựng thêm quy định để kiểm soát tốc độ phát triển AI, Tổng thống Donald Trump lại phản đối việc làm chậm ngành công nghệ này. Ông cho rằng những lo ngại đang bị một số “thế lực rất tiêu cực” thổi phồng.

Theo ông Trump, Mỹ hiện vẫn dẫn trước Trung Quốc trong lĩnh vực AI và cần duy trì vị thế này, bởi quốc gia chiến thắng trong cuộc đua AI có thể giành lợi thế quyết định trên nhiều phương diện khác.

Khang Nguyễn