Làm rõ thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành
Theo Thông tư số 104/2026/TT-BTC, hoạt động kiểm tra chuyên ngành là việc xem xét, đánh giá và xử lý việc chấp hành pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tài chính.
Bộ trưởng Bộ Tài chính là người có thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành trên toàn bộ các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý. Bên cạnh đó, thủ trưởng các đơn vị thuộc Bộ, chi cục trưởng và các chức danh tương đương được giao thực hiện kiểm tra theo phạm vi được phân cấp hoặc theo phân công của Bộ trưởng.
Đối với các cuộc kiểm tra liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau, Bộ trưởng sẽ chỉ định người đứng đầu một đơn vị thuộc Bộ làm trưởng đoàn kiểm tra.
Nhiều lĩnh vực được quy định cụ thể
Thông tư quy định việc phân cấp thẩm quyền và nội dung kiểm tra đối với nhiều lĩnh vực như hải quan, dự trữ quốc gia, quản lý tài sản công, kế toán, kiểm toán, phát triển kinh tế tư nhân và kinh tế tập thể, kinh doanh bảo hiểm, đầu tư, đấu thầu, thống kê, ngân sách nhà nước, chứng khoán, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm y tế.
Mỗi lĩnh vực đều được xác định rõ cơ quan có thẩm quyền và phạm vi thực hiện nhiệm vụ kiểm tra.
Hải quan được giao thẩm quyền theo từng cấp
Trong lĩnh vực hải quan, Cục trưởng Cục Hải quan được quyền ban hành kế hoạch kiểm tra chuyên đề và tổ chức kiểm tra theo quy định của Nghị định số 217/2025/NĐ-CP.
Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực thực hiện kiểm tra trong phạm vi địa bàn được giao quản lý và triển khai các kế hoạch chuyên đề đã được Cục trưởng phê duyệt.
Nội dung kiểm tra tập trung vào việc chấp hành pháp luật về hải quan đối với các trường hợp có dấu hiệu vi phạm ngoài phạm vi kiểm tra sau thông quan. Đối với hoạt động kiểm tra đã được quy định trong pháp luật về hải quan hoặc quản lý thuế thì tiếp tục thực hiện theo các quy định chuyên ngành hiện hành.
Quy định rõ cơ quan kiểm tra trong lĩnh vực kế toán, bảo hiểm và chứng khoán
Đối với lĩnh vực kế toán và kiểm toán, Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán là người có thẩm quyền thực hiện kiểm tra chuyên ngành. Nội dung kiểm tra tập trung vào việc chấp hành các quy định của pháp luật về kế toán và các quy định liên quan.
Trong lĩnh vực phát triển kinh tế tư nhân và kinh tế tập thể, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể chịu trách nhiệm kiểm tra việc thực hiện pháp luật về doanh nghiệp, hợp tác xã và các quy định liên quan.
Đối với lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm, Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm được giao thẩm quyền kiểm tra việc chấp hành pháp luật về hoạt động kinh doanh bảo hiểm.
Ở lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước được quyền ban hành kế hoạch kiểm tra chuyên đề và tổ chức kiểm tra theo quy định của pháp luật về chứng khoán.
Bảo hiểm xã hội tiếp tục thực hiện kiểm tra theo kế hoạch chuyên đề
Thông tư cũng quy định Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam có thẩm quyền ban hành kế hoạch kiểm tra chuyên đề đối với các lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm y tế.
Việc kiểm tra được thực hiện theo quy trình đã được quy định tại Thông tư số 126/2025/TT-BTC, góp phần tăng cường hiệu quả quản lý, giám sát và bảo đảm việc chấp hành đúng các quy định pháp luật trong từng lĩnh vực.