Dưới đây là 6 nhóm cá cần thận trọng khi tiêu thụ:
Cá lớn ở tầng cao chuỗi thức ăn
Các loài cá kích thước lớn như cá kiếm, cá mập, cá ngừ đại dương thường tích lũy thủy ngân và kim loại nặng sau nhiều năm sinh trưởng. Do nằm ở đỉnh chuỗi thức ăn, chúng hấp thu độc chất từ sinh vật nhỏ hơn. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người có bệnh nền nên hạn chế nhóm này.
Cá rạn san hô màu sắc sặc sỡ
Một số loài cá rạn có thể chứa ciguatoxin – độc tố gây ngộ độc cá rạn. Chất này không bị phá hủy khi nấu chín. Người ăn phải có thể gặp triệu chứng buồn nôn, tiêu chảy, tê bì tay chân, trường hợp nặng ảnh hưởng đến thần kinh và hô hấp.
Cá ăn sống không đảm bảo an toàn
Cá nước ngọt như cá diếc, cá mè, cá trắm có thể mang sán lá gan, sán dây và nhiều ký sinh trùng. Ăn sống hoặc tái làm tăng nguy cơ ấu trùng xâm nhập cơ thể, gây tổn thương gan mật và hệ tiêu hóa.
Một số cá biển sống ở vùng cửa sông có thể nhiễm ấu trùng giun Anisakis. Ngoài ra, cá sống còn tiềm ẩn vi khuẩn như Vibrio parahaemolyticus, Salmonella hoặc virus viêm gan A, Norovirus. Khuyến cáo chung là nên ăn cá nấu chín kỹ. Nếu dùng làm món sống, cần chọn cá biển đánh bắt xa bờ và được cấp đông sâu ở -20°C khoảng một tuần để giảm nguy cơ ký sinh trùng.
Cá chiên rán ở nhiệt độ quá cao
Khi chiên ngập dầu hoặc rán quá kỹ, các axit béo không bão hòa trong cá dễ bị oxy hóa, tạo ra sản phẩm oxy hóa lipid, amin dị vòng và hydrocarbon thơm đa vòng. Một số chất trong nhóm này có thể làm tăng nguy cơ bệnh lý nếu tiêu thụ thường xuyên. Ngoài ra, món chiên nhiều dầu cũng làm tăng lượng chất béo tổng thể, không có lợi cho kiểm soát mỡ máu.
Cá khô có dấu hiệu ôi thiu
Cá khô giàu axit béo không bão hòa nên dễ bị oxy hóa gây mùi hôi dầu. Sử dụng cá đã biến chất có thể gây buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy và ảnh hưởng hệ tiêu hóa về lâu dài. Nên chọn cá khô có màu vàng trắng tự nhiên, khô ráo, không mùi lạ.
Cá muối kém chất lượng
Cá muối chứa nhiều muối và có thể phát sinh nitrit nếu quy trình ướp, lên men không đảm bảo. Hàm lượng nitrit cao kéo dài có thể ảnh hưởng xấu đến hệ tiêu hóa. Cá muối đạt chuẩn thường có bề mặt bóng nhẹ, mùi lên men tự nhiên; sản phẩm sẫm màu, mùi hắc nên tránh.
Cá vẫn là thực phẩm tốt nếu lựa chọn đúng nguồn gốc, ưu tiên cá tươi, chế biến chín kỹ và hạn chế rán ngập dầu. Cách sử dụng hợp lý sẽ giúp tận dụng lợi ích dinh dưỡng đồng thời giảm thiểu rủi ro cho sức khỏe.
Linh Hải