Theo cập nhật mới nhất của Ngân hàng Nhà nước, tính đến cuối quý IV/2025, tổng số tài khoản thanh toán cá nhân đang hoạt động tại các ngân hàng đã đạt 232.551 tài khoản. Đây là các tài khoản tiền gửi không kỳ hạn được cá nhân mở để sử dụng các dịch vụ thanh toán như thẻ ngân hàng, chuyển tiền, thanh toán không dùng tiền mặt và các dịch vụ ngân hàng số.
Tổng số dư trên các tài khoản thanh toán cá nhân hiện đạt hơn 1,3 triệu tỷ đồng. Đây là nguồn tiền có mức lãi suất rất thấp, tại nhiều ngân hàng gần như bằng 0, bởi mục đích chính của loại tài khoản này là phục vụ chi tiêu và thanh toán thay vì tích lũy.
Trước đó, số dư tiền gửi thanh toán từng lần đầu vượt mốc 1 triệu tỷ đồng vào quý I/2022. Sau giai đoạn lãi suất tiền gửi có kỳ hạn tăng mạnh khiến dòng tiền dịch chuyển, số dư này tạm thời giảm xuống. Tuy nhiên, đến quý IV/2023, tiền gửi thanh toán đã trở lại trên mốc 1 triệu tỷ đồng và tiếp tục tăng trưởng cho đến nay.
Khác với tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn, tiền gửi thanh toán thường được người dân duy trì trong tài khoản để phục vụ các nhu cầu giao dịch thường ngày như chuyển tiền, thanh toán hóa đơn, mua sắm trực tuyến, quét mã QR, sử dụng thẻ hoặc các dịch vụ ngân hàng số.
Vì vậy, phần lớn khách hàng không gửi tiền vào các tài khoản này để tìm kiếm lợi nhuận từ lãi suất. Trên thực tế, lãi suất tiền gửi không kỳ hạn hiện rất thấp, thường chỉ khoảng 0,1–0,2% mỗi năm. Chẳng hạn, Vietcombank đang niêm yết lãi suất tiền gửi không kỳ hạn ở mức 0,1%/năm, gần như không đáng kể so với lãi suất tiết kiệm có kỳ hạn.
Số dư hơn 1,3 triệu tỷ đồng trên các tài khoản thanh toán vì thế chủ yếu phản ánh dòng tiền giao dịch trong nền kinh tế, gắn với sự phát triển nhanh của thanh toán không tiền mặt và các dịch vụ ngân hàng số.
Dữ liệu của Ngân hàng Nhà nước cho thấy hiện gần 87% người trưởng thành tại Việt Nam đã sở hữu tài khoản ngân hàng. Nhiều ngân hàng ghi nhận tỷ lệ giao dịch qua kênh số chiếm hơn 95% tổng giao dịch.
Trong giai đoạn 2021–2025, giao dịch qua Internet tăng trung bình mỗi năm 60,6% về số lượng và 31,92% về giá trị. Giao dịch qua điện thoại di động tăng 73,32% về số lượng và 52,55% về giá trị. Đặc biệt, giao dịch qua mã QR tăng mạnh với mức tăng trung bình 106,24% về số lượng và 128,15% về giá trị.
Theo Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS), các phương thức thanh toán điện tử đang ngày càng thay thế tiền mặt trong đời sống hằng ngày của người dân và doanh nghiệp.
Trong năm 2025, số lượng giao dịch thanh toán trực tuyến tăng hơn 25% so với năm 2024. Ngược lại, giao dịch rút tiền qua ATM tiếp tục giảm mạnh, giảm 29% về số lượng và 26% về giá trị, cho thấy xu hướng chuyển dịch sang các hình thức thanh toán tiện lợi hơn như chuyển tiền nhanh NAPAS247, thanh toán VietQR hay các ứng dụng ngân hàng số.
Trước đó, NAPAS cũng ghi nhận giao dịch rút tiền ATM đã giảm 16,9% về số lượng và 19,5% về giá trị trong năm 2023, tiếp tục giảm 19,5% về số lượng trong năm 2024.
Đối với hoạt động kinh doanh của các ngân hàng, tiền gửi thanh toán tăng trưởng mạnh mang ý nghĩa quan trọng vì đây là nguồn vốn chi phí thấp. Tỷ lệ CASA – tức tiền gửi không kỳ hạn trên tổng tiền gửi khách hàng – càng cao thì ngân hàng càng có lợi thế giảm chi phí vốn, cải thiện biên lãi ròng (NIM) và gia tăng lợi nhuận.
Bên cạnh tiền gửi thanh toán của cá nhân, hệ thống ngân hàng còn ghi nhận tiền gửi thanh toán của doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng nguồn tiền từ khách hàng cá nhân thường ổn định hơn, trong khi tiền gửi của doanh nghiệp có thể biến động mạnh theo chu kỳ sản xuất kinh doanh hoặc yếu tố mùa vụ.
Linh Hải