Tín dụng tăng nhanh hơn huy động, áp lực điều hành gia tăng
Theo Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm 2026 của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tính đến ngày 26/6/2026, huy động vốn của các tổ chức tín dụng tăng 5,02% so với cuối năm 2025, trong khi tăng trưởng tín dụng đạt 7,41%.
Khoảng cách hơn 2,3 điểm phần trăm cho thấy tín dụng tiếp tục tăng nhanh hơn huy động vốn, gây áp lực lên thanh khoản của toàn hệ thống ngân hàng.
Ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (Ngân hàng Nhà nước), cho biết xu hướng này đã kéo dài khoảng 5 năm. Bình quân mỗi năm, tốc độ tăng trưởng tín dụng cao hơn huy động khoảng 3,8%.
Đáng chú ý, tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng vốn huy động (LDR) của toàn hệ thống hiện ở mức khoảng 111-112%. Điều này đồng nghĩa với việc cứ huy động được 100 đồng thì các ngân hàng đang cho vay khoảng 112 đồng, phần thiếu hụt phải được bù đắp từ các nguồn vốn khác.
Theo ông Phạm Chí Quang, mặc dù hệ thống vẫn đảm bảo khả năng chi trả, áp lực thanh khoản gia tăng khiến việc duy trì mặt bằng lãi suất thấp trở nên khó khăn hơn. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến lãi suất trên thị trường có xu hướng tăng trở lại từ cuối năm 2025.
Nhu cầu vốn lớn khiến việc điều hành lãi suất gặp nhiều thách thức
Tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết công tác điều hành lãi suất thời gian qua gặp nhiều khó khăn do nhu cầu vốn của nền kinh tế tăng cao trong khi khả năng huy động còn hạn chế.
Theo Thống đốc, khi nguồn vốn thiếu hụt, lãi suất huy động sẽ tăng, kéo theo chi phí vốn đầu ra tăng và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp.
Để hạn chế áp lực này, Ngân hàng Nhà nước đang điều hành theo hướng kiểm soát cạnh tranh lãi suất huy động giữa các tổ chức tín dụng nhằm giữ ổn định lãi suất cho vay, đồng thời phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu các giải pháp huy động thêm nguồn vốn từ nước ngoài và xem xét mở rộng đối tượng được vay ngoại tệ, trong đó có doanh nghiệp nhập khẩu phục vụ đầu tư.
Một áp lực khác đến từ cơ cấu nguồn vốn khi khoảng 80% nguồn vốn của hệ thống ngân hàng là vốn huy động ngắn hạn, trong khi nhu cầu vay trung và dài hạn của doanh nghiệp ngày càng tăng.
Ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Vietcombank, cho rằng ngành ngân hàng hiện đối mặt với nhiều thách thức như thiếu nguồn vốn, mất cân đối kỳ hạn, chi phí vốn tăng, áp lực tỷ giá cùng những vướng mắc về tài sản bảo đảm và quy hoạch.
Theo ông, trước nhu cầu vốn rất lớn của các dự án trọng điểm, Việt Nam cần tính đến việc huy động thêm nguồn lực quốc tế. Ông cũng đề xuất Bộ Tài chính nghiên cứu phát hành trái phiếu quốc tế nhằm tận dụng uy tín quốc gia để huy động vốn với chi phí thấp hơn.
Khả năng giảm lãi suất chỉ còn ở mức hạn chế
Các tổ chức phân tích đều cho rằng khả năng giảm mạnh mặt bằng lãi suất trong những tháng cuối năm là không cao.
Công ty Chứng khoán ACBS dự báo lãi suất huy động có thể tăng thêm khoảng 0,2-0,5 điểm phần trăm trong quý III khi nhu cầu vốn phục vụ sản xuất kinh doanh bước vào giai đoạn cao điểm.
Trong khi đó, VNDIRECT nhận định lãi suất khó giảm sớm do tín dụng tiếp tục tăng mạnh, đồng thời việc Kho bạc Nhà nước phát hành lượng lớn trái phiếu Chính phủ sẽ tạo thêm áp lực cạnh tranh nguồn vốn.
Ở góc nhìn tích cực hơn, Chứng khoán KBSV cho rằng áp lực thanh khoản có thể đã đạt đỉnh và sẽ dần cải thiện từ đầu quý III khi khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn thu hẹp.
Theo KBSV, lãi suất huy động nhiều khả năng vẫn duy trì ở mức cao trong quý III và có thể giảm nhẹ từ đầu quý IV nhờ các yếu tố như giá dầu hạ nhiệt, tỷ giá ổn định và chính sách hỗ trợ thanh khoản của Ngân hàng Nhà nước.
Nếu lãi suất cho vay giảm, xu hướng này được dự báo sẽ diễn ra chậm hơn do các ngân hàng cần thời gian xử lý chi phí vốn đầu vào. Mức giảm chủ yếu sẽ tập trung ở các lĩnh vực ưu tiên như sản xuất, xuất khẩu, hạ tầng và những ngành tạo động lực tăng trưởng.
Chuyên gia: Khó kỳ vọng lãi suất trở lại vùng thấp
TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, cho rằng mặt bằng lãi suất hiện nay cao hơn trước do nhu cầu vốn tăng mạnh, đồng thời các ngân hàng phải cạnh tranh với nhiều kênh đầu tư khác như chứng khoán, bất động sản, tài sản số và khởi nghiệp để thu hút tiền gửi.
Theo ông, lãi suất thời gian tới nhiều khả năng sẽ không tăng thêm nhưng cũng rất khó giảm sâu. Việc điều chỉnh giảm nếu có sẽ chỉ áp dụng với một số dự án ưu tiên hoặc nhóm khách hàng có chất lượng tín dụng tốt.
PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC), cũng dự báo lãi suất cho vay trong 6 tháng cuối năm chủ yếu duy trì ổn định và chỉ có thể giảm khoảng 0,3-0,5 điểm phần trăm mỗi năm đối với một số khách hàng và lĩnh vực ưu tiên.
Theo ông, dư địa giảm lãi suất điều hành hiện không còn nhiều do phải cân đối với áp lực tỷ giá, dòng vốn quốc tế, yêu cầu duy trì sức hấp dẫn của tiền gửi và xu hướng nợ xấu gia tăng.
Vị chuyên gia cho rằng trong thời gian tới, việc giảm chi phí vốn sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào các giải pháp ngoài lãi suất như đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng, mở rộng chương trình bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như triển khai các chính sách hỗ trợ lãi suất có mục tiêu từ ngân sách nhà nước.