Tại Diễn đàn thường niên Ủy ban Rủi ro năm 2026 do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) phối hợp với Vietcombank tổ chức, đại diện NHNN cùng nhiều ngân hàng lớn như VietinBank, Vietcombank, BIDV, Techcombank, MB, ACB và VIB đều đánh giá việc sửa đổi Thông tư 22 là cần thiết để hiện đại hóa khung quản trị an toàn hoạt động ngân hàng.

Theo TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA, ngành ngân hàng đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ dưới tác động của AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và tài chính số. Điều này mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng làm gia tăng các loại rủi ro mới, đòi hỏi hệ thống pháp lý và quản trị phải được nâng cấp theo chuẩn quốc tế.

Để cụ thể hóa Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi năm 2024, NHNN đã ban hành Thông tư 14/2025 về tỷ lệ an toàn vốn và Thông tư 83/2025 về hệ thống kiểm soát nội bộ. Song song đó, cơ quan quản lý đang lấy ý kiến và hoàn thiện dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 22/2019.

Điểm nổi bật của dự thảo là đưa vào áp dụng hai chỉ tiêu thanh khoản cốt lõi theo Basel III gồm:

  • LCR (Tỷ lệ đảm bảo khả năng thanh khoản).
  • NSFR (Tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng).

Hai chỉ tiêu này dự kiến được triển khai theo lộ trình từ năm 2028 đến 2031, giúp các ngân hàng chuyển từ quản lý các tỷ lệ an toàn riêng lẻ sang mô hình quản trị thanh khoản toàn diện.

Đại diện các ngân hàng cho rằng việc áp dụng Basel III sẽ tác động sâu đến chiến lược kinh doanh, từ quản lý tài sản - nguồn vốn (ALM), cơ cấu bảng cân đối, chính sách huy động cho đến định giá sản phẩm. Bên cạnh đó, các ngân hàng cũng phải đối mặt với nhiều thách thức như thiếu dữ liệu chất lượng cao, chi phí đầu tư hệ thống và yêu cầu duy trì lượng tài sản thanh khoản lớn, ảnh hưởng đến khả năng sinh lời.

Một vấn đề mới được các chuyên gia đề cập là rủi ro hành vi khách hàng. Việc người dùng ngày càng sử dụng các ứng dụng tài chính để quản lý dòng tiền khiến số dư tiền gửi không kỳ hạn (CASA) biến động nhanh hơn, buộc các ngân hàng phải chuyển sang mô hình quản trị thanh khoản chủ động, tăng cường phân tích dữ liệu lớn và thường xuyên thực hiện các kịch bản kiểm tra sức chịu đựng (stress test).

Phát biểu tại diễn đàn, Phó Thống đốc Thường trực NHNN Đoàn Thái Sơn khẳng định quan điểm xuyên suốt của cơ quan quản lý là từng bước đưa hoạt động ngân hàng và quản trị rủi ro tiệm cận các chuẩn mực quốc tế nhưng vẫn phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Theo ông, trong bối cảnh nền kinh tế cần tăng trưởng nhanh nhưng vẫn phải bảo đảm an toàn hệ thống, việc triển khai các chuẩn mực mới sẽ được thực hiện theo lộ trình phù hợp nhằm tránh gây xáo trộn cho các tổ chức tín dụng. Đồng thời, NHNN cũng khuyến khích những ngân hàng có đủ điều kiện chủ động áp dụng sớm các tiêu chuẩn cao hơn.

Liên quan đến dự thảo thay thế Thông tư 22/2019, Phó Thống đốc cho biết NHNN đang hoàn thiện những bước cuối cùng trước khi chính thức ban hành. Cơ quan quản lý sẽ tiếp tục đồng hành cùng các tổ chức tín dụng trong quá trình triển khai nhằm hướng tới mục tiêu xây dựng hệ thống ngân hàng phát triển nhanh, hiệu quả, an toàn và bền vững.

Minh An