Theo phân tích của Viet Dragon Securities, đến cuối tháng 5/2026, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt 5,71% từ đầu năm, trong khi huy động vốn chỉ tăng 2,98%. Khoảng cách giữa tín dụng và huy động tiếp tục nới rộng so với các tháng trước.

Ước tính, chênh lệch giữa dư nợ tín dụng và huy động trên thị trường 1 đã vượt 2,5 triệu tỷ đồng, đẩy tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) lên khoảng 115%, cao hơn mức 109% cuối năm 2025 và 106% cuối năm 2024.

Thanh khoản chịu áp lực kéo dài

Theo VDSC, đây không phải hiện tượng ngắn hạn mà đã kéo dài từ quý IV/2025 đến nay. Tình trạng này khiến lãi suất liên ngân hàng và lãi suất huy động duy trì xu hướng tăng, bất chấp các biện pháp điều tiết của cơ quan quản lý.

Trước đó, vào giai đoạn cuối năm 2025 và đầu năm 2026, khoảng cách giữa tín dụng và huy động được ước tính từ 1,1-1,6 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, con số hiện tại đã tăng mạnh, phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với nguồn vốn của hệ thống ngân hàng.

Ba nguyên nhân chính gây căng thẳng thanh khoản

Theo đánh giá của VDSC, áp lực thanh khoản hiện nay đến từ sự kết hợp của nhiều yếu tố.

Thứ nhất, nhu cầu tín dụng tăng mạnh, đặc biệt là tín dụng trung và dài hạn phục vụ sản xuất kinh doanh, đầu tư và bất động sản. Điều này làm gia tăng áp lực cân đối nguồn vốn khi các ngân hàng phải sử dụng nhiều vốn ngắn hạn để cho vay dài hạn.

Thứ hai, dòng tiền huy động không tăng tương ứng do một phần nguồn vốn bị hút ra khỏi hệ thống ngân hàng. Trong 5 tháng đầu năm 2026, ngân sách nhà nước ghi nhận mức bội thu gần 500.000 tỷ đồng, trong khi lượng tiền gửi của Kho bạc Nhà nước quay trở lại hệ thống chưa tương xứng.

Bên cạnh đó, tiến độ giải ngân đầu tư công vẫn chậm. Đến ngày 21/5, tổng vốn giải ngân mới đạt khoảng 180.000 tỷ đồng, tương đương 18% kế hoạch năm hơn 1 triệu tỷ đồng được giao.

Thứ ba, tỷ lệ tiền mặt lưu thông trong nền kinh tế có xu hướng tăng trở lại từ cuối năm 2025, làm giảm lượng tiền gửi vào hệ thống ngân hàng.

Dư địa hỗ trợ thanh khoản bị hạn chế

Một điểm đáng chú ý là Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã thay đổi cách thức hỗ trợ thanh khoản qua thị trường mở.

Nếu trong năm 2025 cơ quan này thường xuyên bơm vốn kỳ hạn dài 91 ngày, thì từ cuối quý I/2026 chủ yếu chuyển sang các khoản hỗ trợ ngắn hạn 7-14 ngày với quy mô thận trọng hơn.

Dư nợ OMO hiện còn khoảng 300.000 tỷ đồng, giảm đáng kể so với mức gần 500.000 tỷ đồng hồi cuối tháng 2/2026.

Theo VDSC, việc điều hành thận trọng xuất phát từ áp lực tỷ giá, lạm phát và yêu cầu bảo vệ dự trữ ngoại hối. Bơm thanh khoản quy mô lớn có thể làm gia tăng áp lực lên đồng Việt Nam trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động.

Lãi suất khó giảm nhanh

Mặc dù nhiều ngân hàng đã điều chỉnh giảm lãi suất huy động theo định hướng của cơ quan quản lý, mặt bằng lãi suất nhìn chung vẫn ở mức cao. Đặc biệt, các sản phẩm chứng chỉ tiền gửi vẫn duy trì mức lãi suất hấp dẫn, cho thấy nhiều ngân hàng sẵn sàng chấp nhận chi phí vốn cao để đảm bảo nguồn vốn hoạt động.

VDSC cho rằng việc sửa đổi quy định về tỷ lệ LDR thông qua Thông tư 08/2026, cho phép tính 20% tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào mẫu số tính toán, chỉ giúp cải thiện các chỉ tiêu kỹ thuật trên sổ sách, nhưng chưa đủ để tạo chuyển biến đáng kể đối với thanh khoản thực tế của toàn hệ thống.

Trong bối cảnh tín dụng tiếp tục tăng nhanh hơn huy động, áp lực cân đối nguồn vốn vẫn được dự báo sẽ là một trong những thách thức lớn nhất đối với hệ thống ngân hàng trong những tháng còn lại của năm 2026.

Thủy Bùi