Ghi nhận từ thị trường cho thấy các ngân hàng thương mại liên tục nâng lãi suất để hút vốn. Đơn cử, Sacombank áp dụng mức cao nhất tới 8,8%/năm cho các kỳ hạn dài, trong khi PVcomBank thậm chí đưa ra mức đặc biệt lên tới 10%/năm với điều kiện số dư lớn.
Lãi suất đầu vào tăng nhanh đã kéo lãi vay tăng theo. Từ mức phổ biến 6%-7% trước đây, hiện nhiều doanh nghiệp phải vay với lãi suất 11%-13%, thậm chí lên tới 15% ở một số lĩnh vực như bất động sản. Điều này khiến chi phí tài chính đội lên đáng kể, bào mòn lợi nhuận.
Thực tế từ doanh nghiệp cho thấy tác động rõ rệt. Có đơn vị ghi nhận lãi vay tăng từ khoảng 7,5% lên 11%-12%/năm, trong khi chi phí đầu vào như bao bì tăng tới 50%, khiến biên lợi nhuận giảm mạnh, thậm chí có thời điểm rơi vào thua lỗ. Để ứng phó, nhiều doanh nghiệp buộc phải cắt giảm sản lượng 30%-40% nhằm hạn chế rủi ro.
Áp lực không chỉ đến từ lãi vay mà còn từ dòng tiền bị thu hẹp và điều kiện tín dụng ngày càng chặt chẽ. Trong bối cảnh này, doanh nghiệp phải co hẹp quy mô, kéo giãn thời gian thanh toán và chấp nhận giảm lợi nhuận để duy trì hoạt động.
Ở góc độ vĩ mô, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho rằng nguyên nhân chính của đợt tăng lãi suất là do tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn. Khi nguồn vốn đầu vào không theo kịp, các ngân hàng buộc phải tăng lãi suất để đảm bảo thanh khoản.
Đồng quan điểm, đại diện Ngân hàng Á Châu (ACB) nhận định mặt bằng lãi suất hiện nay phản ánh nhu cầu vốn thực của nền kinh tế, khác với giai đoạn trước khi lãi suất tăng do rủi ro hệ thống. Việc duy trì lãi suất ở mức hợp lý còn nhằm đảm bảo lãi suất thực dương, giữ ổn định tiền tệ và khuyến khích người dân gửi tiền.
Trong bối cảnh đó, kiểm soát dòng vốn tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất – kinh doanh, hạn chế đầu cơ được xem là giải pháp then chốt để ổn định lãi suất. Các ngân hàng cũng đang triển khai nhiều gói tín dụng ưu đãi, giảm 1-2 điểm % cho các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu nhằm hỗ trợ vượt khó.
Về triển vọng, nhiều chuyên gia cho rằng mặt bằng lãi suất sẽ còn duy trì ở mức cao trong nửa đầu năm 2026 trước khi dần ổn định. Từ quý III, khi các yếu tố vĩ mô cân bằng hơn, lãi suất có thể hạ nhiệt, giúp giảm bớt áp lực chi phí vốn cho doanh nghiệp.
Tuy vậy, trong ngắn hạn, bài toán sống còn với doanh nghiệp vẫn là tối ưu vận hành, kiểm soát chi phí và chủ động thích ứng với một môi trường lãi suất cao hơn bình thường.