Đề xuất mở cơ chế thế chấp bằng sáng chế, giúp bệnh viện huy động vốn tự chủ

Đề xuất chia 40-50% lợi nhuận bản quyền cho tác giả

Sáng 3/11, Quốc hội thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho rằng quy định bảo hộ sáng chế hiện nay có thể bị kéo dài độc quyền khi một số hãng chỉ thay đổi dạng muối, dạng bào chế hoặc liều dùng để đăng ký bằng sáng chế mới.

Ông đề nghị không coi những phát hiện mới về dạng tồn tại hoặc công dụng mới của chất đã biết là có trình độ sáng tạo nếu không làm tăng đáng kể hiệu quả điều trị.

Đồng thời, cần cho phép doanh nghiệp trong nước nghiên cứu, thử nghiệm và nộp hồ sơ đăng ký lưu hành thuốc generic ngay cả khi bằng sáng chế gốc còn hiệu lực. Nếu không có quy định này, thuốc sản xuất trong nước có thể chậm thêm 2-3 năm mới được đưa ra thị trường sau khi bằng sáng chế hết hạn.

Về trí tuệ nhân tạo (AI) trong y tế, đại biểu đề nghị xác định AI không phải là tác giả. Quyền tác giả đối với kết quả chẩn đoán có sự hỗ trợ của AI phải thuộc về bác sĩ hoặc nhóm nghiên cứu chịu trách nhiệm chuyên môn. Sản phẩm do AI tạo ra cũng không được bảo hộ nếu thiếu sự sáng tạo của con người.

Ông Hiếu cũng đề nghị bổ sung quy định yêu cầu xin phép cơ sở y tế khi sử dụng dữ liệu bệnh nhân đã ẩn danh hóa để huấn luyện AI thương mại.

Đáng chú ý, đối với tài sản trí tuệ tại bệnh viện và trường đại học, ông đề xuất xác định bác sĩ, giảng viên là tác giả, còn bệnh viện và nhà trường là chủ sở hữu khi sản phẩm được tạo ra bằng ngân sách Nhà nước. Tác giả phải được chia sẻ tối thiểu 40-50% lợi nhuận từ khai thác bản quyền.

Đặc biệt, ông kiến nghị cho phép bệnh viện sử dụng bằng sáng chế, nhãn hiệu làm tài sản góp vốn hoặc thế chấp vay vốn, qua đó tạo thêm nguồn lực phục vụ hoạt động tự chủ.

Đề xuất siết trách nhiệm nền tảng số vi phạm bản quyền

Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đồng Nai) đồng tình với quan điểm AI không phải là chủ thể của quyền sở hữu trí tuệ. Sản phẩm có sử dụng AI được bảo hộ theo mức độ đóng góp sáng tạo của con người, trong khi đơn vị vận hành nền tảng phải tuân thủ pháp luật sở hữu trí tuệ.

Về tình trạng vi phạm bản quyền trên môi trường số, ông cho biết nhiều website phát trực tuyến trái phép vẫn tiếp tục hoạt động dưới tên miền mới sau khi bị chặn. Nội dung vi phạm cũng thường xuyên xuất hiện trở lại trên các nền tảng khác dù đã bị gỡ bỏ.

Trong năm 2026, cơ quan chức năng đã khởi tố nhiều vụ án hình sự liên quan đến xâm phạm quyền tác giả, nhưng tình trạng vi phạm vẫn diễn biến phức tạp.

Đại biểu đề xuất quy định doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian và chủ quản nền tảng số phải thiết lập cơ chế tiếp nhận, xác minh và xử lý thông báo về hành vi xâm phạm quyền tác giả.

Lưu ý: Nội dung bài viết gốc kết thúc giữa phần phát biểu của đại biểu Nguyễn Trung Kiên, nên phần cuối chỉ được biên tập theo thông tin đã cung cấp.

Minh Minh