Bữa ăn bình dân dần biến mất

Báo cáo thị trường ẩm thực nửa đầu năm 2026 của iPOS và Nestlé cho thấy người tiêu dùng đang phải bỏ ra nhiều tiền hơn cho các bữa ăn bên ngoài. Tuy nhiên, mức chi tăng không đồng nghĩa với việc thực khách chủ động lựa chọn những món ăn đắt tiền hơn.

Khảo sát tại 15 tỉnh, thành lớn như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Nghệ An... cho thấy nhóm chi dưới 30.000 đồng cho bữa trưa giảm hơn 18%. Nhóm thường chi 31.000-50.000 đồng cũng giảm hơn 17%, trong khi nhóm chi từ 51.000 đồng trở lên tăng tới 37%.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc mặt bằng giá mới đã hình thành. Trong tháng 4 và 5, giá gas bán lẻ trong nước tăng mạnh do ảnh hưởng từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông và chi phí vận chuyển tăng.

Cùng với gas, giá nguyên liệu, nhân công, mặt bằng và vận chuyển cũng đồng loạt đi lên, khiến việc duy trì một suất ăn 30.000-40.000 đồng ngày càng khó khăn. Cục Thống kê ghi nhận giá ăn uống ngoài gia đình trong 6 tháng đầu năm 2026 tăng 6,85%, chủ yếu do áp lực từ chi phí đầu vào.

Theo ông Nguyễn Đỗ Anh Quân, Giám đốc nhãn hàng của iPOS, việc tỷ lệ khách chi trên 51.000 đồng tăng mạnh không có nghĩa chất lượng bữa ăn cũng được nâng lên. Trong nhiều trường hợp, thực khách vẫn dùng những món quen thuộc nhưng phải trả theo mức giá mới.

Bữa trưa cũng là khoản chi khó cắt giảm đối với người đi làm. Với thời gian nghỉ chỉ khoảng 1-1,5 giờ, nhiều người không đủ thời gian về nhà ăn rồi quay lại nơi làm việc, đặc biệt là những người làm việc tại các khu văn phòng.

Với bữa tối, mức chi phổ biến cũng đang dịch chuyển lên khoảng 51.000-70.000 đồng mỗi phần. Tỷ lệ khách chi dưới 50.000 đồng giảm từ 47,61% xuống gần 37%, trong khi nhóm chi từ 71.000 đồng trở lên tăng từ 28,12% lên 38,76%.

Theo nhóm nghiên cứu, khoảng giá 51.000-70.000 đồng mỗi phần sẽ trở thành khu vực cạnh tranh đáng chú ý của thị trường ăn uống trong thời gian tới.

Thị trường ăn uống TP.HCM thay đổi

Chi phí sinh hoạt tăng khiến người tiêu dùng ngày càng chú trọng các lựa chọn tiết kiệm. Nhiều mô hình giá bình dân như trà sữa 7.000 đồng, lẩu 69.000 đồng, lẩu 150.000 đồng hay các quán có thực đơn đồng giá bắt đầu phát triển mạnh.

Sự lên ngôi của các mô hình bình dân đang làm thay đổi nhanh thị trường F&B Việt Nam. Hơn 50% thực khách được khảo sát cho biết 200.000 đồng là ngưỡng chi tiêu cho những dịp đặc biệt. Khi tụ tập cùng bạn bè, phần lớn lựa chọn mức 101.000-200.000 đồng, thấp hơn so với cùng kỳ năm trước.

Khi khách hàng thắt chặt chi tiêu và trở nên khắt khe hơn, các nhà hàng, quán ăn phải tìm cách tối ưu từ diện tích, thực đơn đến chi phí vận hành. Một số mô hình còn kéo dài thời gian phục vụ đến 0h30 thay vì đóng bếp khoảng 22h như trước.

Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng cũng khiến mô hình kinh doanh tại TP.HCM dịch chuyển. Những nhà hàng từng ưu tiên mặt bằng đẹp, giá cao tại khu trung tâm đang tìm đến khu vực ngoại ô hoặc các tuyến đường trong hẻm, nơi có mặt bằng rộng, giá thuê phù hợp và thuận lợi phát triển mô hình bình dân.

Tại TP.HCM, một số khu vực như Gò Vấp, Tân Phú, Thủ Đức, trục Ung Văn Khiêm - Nguyễn Gia Trí (Bình Thạnh cũ) đang hình thành những cụm ăn uống mới.

Các khu vực này có điểm chung là quỹ đất còn rộng, mặt bằng vài trăm mét vuông, chi phí thuê dễ tiếp cận, có chỗ đậu xe và tập trung nhiều thương hiệu trong cùng một khu vực.

Gò Vấp là một ví dụ rõ nét khi ngày càng trở thành điểm tụ tập của học sinh, sinh viên và người trẻ, với nhiều thương hiệu phục vụ đồ ăn ở mức giá hợp lý và hoạt động đến khuya.

Theo báo cáo, sức hút của những khu vực này không nằm ở một thương hiệu riêng lẻ mà đến từ hiệu ứng cụm: trong phạm vi vài trăm mét có nhiều lựa chọn cùng mức giá, giúp khách hàng dễ dàng tìm được nơi ăn uống mà không phải di chuyển xa.

Những thay đổi này đang dần định hình lại bản đồ ăn uống, vui chơi tại TP.HCM, khi các khu vực ngoài trung tâm ngày càng cạnh tranh với khu vực Quận 1 trước đây.

Minh Minh