Theo tuyên bố của ông Trump, Mỹ sẽ áp thêm thuế nhập khẩu 10% kể từ ngày 1/2 đối với hàng hóa đến từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Hà Lan, Phần Lan và Anh. Mức thuế này có thể nâng lên 25% từ ngày 1/6 nếu các bên không đạt được thỏa thuận liên quan tới vấn đề Greenland.
Ngay sau thông tin trên, nhiều quốc gia chủ chốt trong Liên minh châu Âu đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ. Pháp cho biết đang xem xét các biện pháp đáp trả kinh tế chưa từng được triển khai trước đây.
Tuyên bố của ông Trump khiến thị trường tài chính toàn cầu chao đảo. Hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ giảm điểm, trong khi giá vàng và bạc bật tăng mạnh do nhu cầu trú ẩn an toàn gia tăng. Giá vàng tăng 1,5%, lên mức kỷ lục 4.664 USD/ounce.
Tại châu Âu, hợp đồng tương lai EUROSTOXX 50 và DAX cùng giảm 1,1%. Ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương, chỉ số Nikkei 225 giảm 1%, còn chỉ số MSCI giảm 0,1%.
Trong phiên giao dịch sáng 19/1, đồng euro phục hồi nhẹ sau cú giảm đầu phiên, tăng 0,1% lên 1,1613 USD/euro. Đồng bảng Anh cũng nhích lên 1,3387 USD/bảng.
Đồng USD suy yếu so với các đồng tiền trú ẩn khác, giảm 0,2% so với franc Thụy Sĩ xuống 0,7995 franc/USD và giảm 0,3% so với yên Nhật xuống 157,70 yên/USD.
Trước đó, vào tháng 4/2025, các chính sách thuế quan của ông Trump từng gây cú sốc lớn cho thị trường. Tuy nhiên, trong nửa cuối năm, tâm lý nhà đầu tư đã ổn định hơn khi Mỹ đạt được các thỏa thuận thương mại với Anh, EU và một số đối tác khác.
Dù thông tin mới gây bất ngờ, nhiều ý kiến cho rằng mức độ biến động lần này có thể không quá cực đoan, bởi nhà đầu tư đã có kinh nghiệm hơn và tăng trưởng kinh tế toàn cầu vẫn đi đúng quỹ đạo. Thị trường Mỹ cũng đóng cửa ngày thứ Hai nhân dịp lễ Martin Luther King Jr., khiến phản ứng của Phố Wall bị trì hoãn.
Triển vọng của đồng USD hiện vẫn chưa rõ ràng. Đồng tiền này tiếp tục đóng vai trò tài sản trú ẩn, song cũng đối mặt rủi ro giảm giá khi Mỹ trở thành tâm điểm của các căng thẳng địa chính trị, tương tự những gì từng xảy ra hồi tháng 4 năm ngoái.
Thị trường tiền số – vốn được xem là thước đo khẩu vị rủi ro – chịu áp lực bán mạnh. Bitcoin giảm gần 3%, xuống mức thấp nhất trong một tuần là 92.501,38 USD, trong khi Ether mất hơn 4%, còn 3.185,98 USD.
Theo Capital Economics, Anh và Đức là hai nền kinh tế chịu ảnh hưởng lớn nhất từ việc Mỹ tăng thuế. Mức thuế 10% có thể khiến GDP của hai quốc gia này giảm khoảng 0,1%, còn nếu thuế tăng lên 25%, sản lượng kinh tế có thể sụt 0,2% – 0,3%.
Đồng krone của Đan Mạch cũng thu hút sự chú ý khi suy yếu, dù yếu tố chênh lệch lãi suất vẫn đóng vai trò chính. Đồng tiền này hiện dao động sát tỷ giá trung tâm neo vào euro và gần mức thấp nhất trong 6 năm.
Căng thẳng liên quan Greenland chỉ là một trong nhiều điểm nóng địa chính trị hiện nay. Ông Trump cũng được cho là đang cân nhắc can thiệp vào tình hình Iran, trong khi cuộc điều tra hình sự liên quan đến Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Jerome Powell làm dấy lên lo ngại về tính độc lập của Fed.
Theo ông Kallum Pickering, Kinh tế trưởng của Peel Hunt, căng thẳng leo thang giữa Mỹ và châu Âu có thể tạo thêm áp lực lên đồng USD, do uy tín chính sách của Washington đang bị đặt dấu hỏi. Xu hướng nhà đầu tư châu Âu né tránh tài sản Mỹ cũng có thể làm gia tăng nguy cơ điều chỉnh đối với cổ phiếu công nghệ Mỹ.
Khảo sát rủi ro thường niên của Diễn đàn Kinh tế Thế giới cho thấy, sự phân mảnh kinh tế giữa các quốc gia hiện đã trở thành mối lo ngại lớn nhất, vượt lên trên nguy cơ xung đột vũ trang.
Thủy Bùi