Ngày 23-1, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae quyết định giải tán Hạ viện, mở đường cho một cuộc tổng tuyển cử sớm nhằm tìm kiếm sự ủng hộ của cử tri đối với chương trình nghị sự về kinh tế, an ninh và liên minh cầm quyền mới giữa Đảng Dân chủ Tự do (LDP) và Đảng Đổi mới Nhật Bản. Đây là lần đầu tiên trong vòng 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán ngay khi kỳ họp thường kỳ vừa bắt đầu.
Giải thích cho quyết định này, bà Takaichi cho rằng bà chưa có được sự hậu thuẫn chính thức của cử tri đối với nhiệm kỳ thủ tướng khởi đầu từ tháng 10-2025 cũng như đối với liên minh cầm quyền mới. Theo AP, bà nhấn mạnh người dân cần trực tiếp đánh giá các quyết sách của chính phủ liên quan đến chi tiêu ngân sách, tăng cường năng lực quốc phòng và chính sách nhập cư cứng rắn hơn, với mục tiêu xây dựng một Nhật Bản “mạnh mẽ và thịnh vượng”.
Khung cảnh tại phiên họp của Hạ viện Nhật Bản hôm 23-1
Với mức ủng hộ khoảng 70% dù thời gian cầm quyền còn ngắn, giới phân tích nhận định việc tổ chức bầu cử sớm là bước đi chiến lược nhằm tận dụng lợi thế dư luận, giúp LDP củng cố và giành lại thế đa số vững chắc tại Hạ viện – cơ quan có quyền lực cao hơn trong Quốc hội lưỡng viện. Hiện liên minh cầm quyền chỉ nắm đa số mong manh tại Hạ viện và vẫn ở thế thiểu số tại Thượng viện, buộc phải tìm kiếm sự hợp tác từ các đảng đối lập để thông qua luật.
Chiến dịch tranh cử chính thức dự kiến bắt đầu từ ngày 27-1 và kéo dài 12 ngày. Tuy nhiên, việc ấn định ngày bầu cử vào 8-2, chỉ 16 ngày sau khi Hạ viện bị giải tán, đã làm dấy lên nhiều chỉ trích vì cho rằng cử tri không có đủ thời gian để cân nhắc và đánh giá các chương trình hành động của các đảng phái. Phe đối lập cũng cáo buộc quyết định này làm trì hoãn việc thông qua ngân sách cần thiết cho các chính sách kinh tế trọng tâm của năm tài khóa 2026, dự kiến bắt đầu từ tháng 4.
Trong chiến dịch tranh cử, bà Takaichi tập trung nhấn mạnh các giải pháp kinh tế, bao gồm kiềm chế lạm phát, cải thiện mức lương đang trì trệ và mở rộng hỗ trợ cho các hộ gia đình thu nhập thấp. Ở chiều ngược lại, Đảng Dân chủ Nhân dân (DPP) đối lập đưa ra loạt đề xuất giảm gánh nặng thuế cho người dân, đồng thời cam kết không tăng thuế trong thời gian tới.
Khang Nguyễn