Dữ liệu trên thị trường chứng khoán cho thấy nhóm doanh nghiệp dược có vốn hóa lớn nhất Việt Nam hiện đều ghi nhận sự hiện diện đáng kể của nhà đầu tư ngoại.
Tại ba doanh nghiệp dẫn đầu ngành gồm Dược Hậu Giang (DHG), Imexpharm (IMP) và Dược Hà Tây (DHT), cổ đông nước ngoài đều đang nắm vai trò chi phối hoặc là nhóm cổ đông lớn nhất.
Trong đó, Taisho Pharmaceutical đã duy trì tỷ lệ sở hữu trên 51% tại Dược Hậu Giang từ năm 2019, qua đó nắm quyền kiểm soát doanh nghiệp dược có vốn hóa lớn nhất Việt Nam.
Mới đây, thông qua pháp nhân Lian SGP, Livzon Pharmaceutical Group hoàn tất thương vụ mua 67,87% cổ phần Imexpharm với tổng giá trị khoảng 6.000 tỷ đồng. Đây được xem là một trong những thương vụ M&A lớn nhất ngành dược Việt thời gian gần đây.
Ở nhóm tiếp theo, ASKA Pharmaceutical cũng liên tục gia tăng tỷ lệ sở hữu tại Dược Hà Tây lên gần 40%.
Xu hướng chuyển giao quyền kiểm soát cho nhà đầu tư quốc tế không chỉ diễn ra ở nhóm dẫn đầu. Abbott Laboratories hiện sở hữu 51,7% vốn tại Domesco.
Trước đó, thị trường từng chứng kiến STADA Arzneimittel mua lại tới 99,5% cổ phần Pymepharco vào năm 2021, sau đó thực hiện hủy niêm yết doanh nghiệp này.
Trong khi đó, Traphaco hiện có sự tham gia của liên minh nhà đầu tư Hàn Quốc gồm Daewoong và Mirae Asset với tỷ lệ sở hữu hơn 40% vốn.
Theo giới phân tích, mục tiêu quan trọng nhất của các tập đoàn quốc tế khi tham gia M&A ngành dược Việt là tiếp cận hệ thống sản xuất đạt chuẩn cùng mạng lưới phân phối nội địa sẵn có.
Trong thương vụ tại Imexpharm, tài sản được đánh giá hấp dẫn nhất là hệ thống 12 dây chuyền sản xuất đạt chuẩn EU-GMP — tiêu chuẩn quan trọng giúp doanh nghiệp cạnh tranh trong mảng thuốc bệnh viện (ETC).
Làn sóng thâu tóm diễn ra trong bối cảnh thị trường dược phẩm Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng cao. Quy mô ngành đã tăng từ khoảng 4-5 tỷ USD năm 2015 lên gần 8-9 tỷ USD giai đoạn 2024-2025 và được dự báo có thể đạt khoảng 16 tỷ USD vào năm 2032.
Để kiểm soát cạnh tranh sau các thương vụ tập trung kinh tế, cơ quan quản lý cũng áp dụng nhiều điều kiện ràng buộc đối với nhà đầu tư ngoại.
Đơn cử, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia yêu cầu Livzon không được phân biệt đối xử trong cung ứng nguyên liệu, phải đảm bảo nguồn cung thuốc kháng sinh và thực hiện lộ trình chuyển giao công nghệ định kỳ cho Imexpharm.
Xu hướng vốn ngoại gia tăng hiện được xem là dấu hiệu cho thấy ngành dược Việt Nam đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh, khi các doanh nghiệp nội địa ngày càng trở thành mục tiêu chiến lược của các tập đoàn dược quốc tế.