UBND TP Hà Nội vừa trình HĐND thành phố xem xét xây dựng nghị quyết về cơ chế giải quyết chỗ ở cho nhóm người dân khó khăn về nhà ở tại khu vực phố cổ, phố cũ. Chính sách trước mắt dự kiến áp dụng tại phường Hoàn Kiếm, trên cơ sở người dân tự nguyện đăng ký.

Theo đề xuất, mỗi hộ gia đình, cá nhân đáp ứng đủ điều kiện được mua hoặc thuê mua một căn hộ nhà ở xã hội trong quỹ nhà thành phố bố trí, không qua bốc thăm và chỉ được giải quyết một lần.

Người đăng ký phải có hộ khẩu thường trú và thực tế sinh sống tại khu vực phố cổ, phố cũ thuộc phường Hoàn Kiếm trước ngày nghị quyết được thông qua; diện tích nhà ở bình quân dưới 5m² sàn/người; đáp ứng các điều kiện mua, thuê mua nhà ở xã hội theo quy định và được UBND phường phê duyệt trong danh sách.

Dự kiến bố trí 552 căn hộ trong năm 2026

Thành phố dự kiến bố trí tối đa 902 căn hộ tại các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn. Riêng năm 2026, phương án đề xuất dành 552 căn tại 9 dự án, gồm các khu vực Lĩnh Nam, Đại Mỗ, Đan Phượng, Thạch Thất, Vĩnh Hưng, Mê Linh và Phúc Thịnh.

Mỗi dự án dự kiến bố trí không quá 20% số căn hộ mở bán, trên cơ sở thỏa thuận với chủ đầu tư. Việc lựa chọn dự án căn cứ vào khả năng kết nối giao thông công cộng, ưu tiên khu vực gần đường sắt đô thị, đồng thời bảo đảm khả năng tiếp cận trường học, cơ sở y tế, chợ và dịch vụ thương mại. Quy mô căn hộ cũng cần phù hợp với gia đình bình quân khoảng 4 người.

Quỹ nhà phải được công khai thông tin về dự án, số lượng và loại căn hộ, tiến độ trước khi tiếp nhận đăng ký. Những căn hộ không có người đủ điều kiện đăng ký sau thời hạn quy định sẽ được đưa ra bán hoặc cho thuê mua theo chính sách chung.

Trường hợp số hộ đăng ký tại một dự án vượt quá số căn được bố trí, thành phố đề xuất ưu tiên hộ có diện tích nhà ở bình quân thấp nhất; tiếp đến là hộ có người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo và cận nghèo; sau đó xét đến thời điểm đăng ký. Các hộ còn lại có thể được bố trí tại dự án khác trong quỹ nhà.

Người dân phải chuyển khỏi nơi ở cũ

Đi kèm quyền mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm là yêu cầu di chuyển toàn bộ nhân khẩu trong hộ khỏi nơi ở cũ và đăng ký thường trú tại nơi ở mới trong thời hạn do UBND thành phố quy định.

Đối với nhà thuộc tài sản công đang cho thuê, người dân phải chấm dứt hợp đồng và bàn giao lại diện tích cho cơ quan quản lý nhà ở. Với nhà thuộc sở hữu của hộ gia đình, cá nhân, việc xử lý sẽ theo phương án do thành phố quy định, nhằm tránh tăng thêm nhân khẩu hoặc tái diễn tình trạng chật chội tại phần diện tích đã chuyển đi. Tờ trình hiện chưa nêu phương án cụ thể đối với nhóm nhà này.

Người dân tự chi trả tiền mua hoặc thuê mua theo giá nhà ở xã hội. Giá bán, giá thuê mua, hồ sơ, thủ tục và chính sách vay vốn ưu đãi thực hiện theo quy định hiện hành. Theo đề xuất, ngân sách không phải chi trực tiếp để thanh toán tiền mua hoặc thuê mua nhà cho các hộ.

Hơn 3.600 người sống trong điều kiện chật chội

UBND TP Hà Nội cho biết chính sách được đề xuất nhằm giải quyết khó khăn về chỗ ở cho nhóm dân cư có điều kiện sống hạn chế tại khu vực phố cổ, phố cũ, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu giãn dân.

Kết quả rà soát của UBND phường Hoàn Kiếm ghi nhận 902 hộ với 3.621 nhân khẩu đang sống trong các nhà đông hộ, có diện tích nhà ở bình quân dưới 5m² sàn/người. Mỗi hộ có bình quân khoảng 4 người, nhiều thế hệ cùng sinh hoạt trong diện tích chưa đến 20m² sàn.

Theo thành phố, phần lớn các hộ thuộc nhóm này là lao động tự do, thu nhập thấp và không ổn định, khó có khả năng mua nhà thương mại. Một số gia đình không thể tự cải thiện nơi ở do nhà nằm trong khu vực bảo tồn, bị hạn chế cơi nới, xây mới; hoặc do nhà thuộc tài sản công cho nhiều hộ thuê, có nhiều chủ sở hữu hay phải sử dụng chung.

Nhiều nhà đông hộ là nhà ống cũ, nằm sâu trong ngõ nhỏ, có lối thoát nạn hạn chế hoặc dùng chung, khiến việc tiếp cận khi xảy ra sự cố gặp khó khăn. Một số nơi thiếu ánh sáng, thông gió, các hộ phải dùng chung nhà vệ sinh, bếp và nguồn nước.

Đề án giãn dân phố cổ được ban hành từ năm 2013 nhưng đến nay chưa triển khai được, trong đó nguyên nhân chủ yếu được thành phố nêu là chưa có quỹ nhà sẵn sàng để bố trí cho người dân.

Theo phụ lục tờ trình, 902 hộ thuộc nhóm giãn dân tự nguyện nằm trong phạm vi chính sách được đề xuất. Trong khi đó, 478 hộ thuộc diện giãn dân bắt buộc không thuộc phạm vi nghị quyết này.

Khánh Linh