Phát biểu của bà Mette Frederiksen được đưa ra nhằm đáp trả những tuyên bố gần đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong đó cho rằng Greenland – hòn đảo chiến lược, giàu tài nguyên ở Bắc Cực – cần nằm dưới sự kiểm soát của Washington.

Căng thẳng giữa hai đồng minh NATO gia tăng trong bối cảnh Mỹ vừa có động thái quân sự gây chấn động tại Venezuela, bắt giữ vợ chồng Tổng thống Nicolas Maduro và đưa về Mỹ. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại sâu sắc tại Đan Mạch và Greenland về khả năng Mỹ sử dụng sức mạnh quân sự ở những khu vực nhạy cảm khác.

Greenland là lãnh thổ bán tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch và vì vậy cũng là một phần của NATO. Thủ tướng Frederiksen cùng Thủ hiến Greenland Jens Frederik Nielsen đã lên tiếng chỉ trích gay gắt các phát biểu của ông Trump, đồng thời cảnh báo về những hệ quả nghiêm trọng nếu Mỹ vượt qua “lằn ranh đỏ”. Nhiều lãnh đạo châu Âu cũng công khai bày tỏ sự ủng hộ và đoàn kết với Đan Mạch.

“Nếu Mỹ lựa chọn tấn công quân sự một quốc gia thành viên NATO khác, mọi thứ sẽ chấm dứt. Điều đó bao gồm cả NATO của chúng ta và sự bảo đảm an ninh đã tồn tại kể từ sau Thế chiến II”, bà Frederiksen nhấn mạnh trên kênh truyền hình TV2 của Đan Mạch ngày 5/1.

Tổng thống Trump trước đó nhiều lần đề cập mong muốn Mỹ kiểm soát Greenland và không loại trừ khả năng sử dụng biện pháp quân sự. Ngày 4/1, ông nói với báo giới: “Hãy bàn về Greenland trong 20 ngày nữa”, phát ngôn làm gia tăng nghi ngờ rằng Washington có thể đang cân nhắc các bước đi cứng rắn trong tương lai gần.

Thủ tướng Đan Mạch khẳng định cần “xem xét nghiêm túc” những tuyên bố này, đồng thời nhấn mạnh Copenhagen sẽ không chấp nhận bất kỳ tình huống nào khiến Đan Mạch và Greenland bị đe dọa. “Chúng tôi sẽ không chấp nhận việc bị đặt vào thế bị uy hiếp như vậy”, bà nói.

Trong cuộc họp báo ngày 4/1, Thủ hiến Greenland Jens Frederik Nielsen cho rằng không thể so sánh Greenland với Venezuela, đồng thời kêu gọi người dân giữ bình tĩnh và đoàn kết. Ông nhấn mạnh khả năng Greenland bị chiếm đóng nhanh chóng là kịch bản thiếu thực tế.

“Chúng ta không ở trong hoàn cảnh phải nghĩ rằng sẽ có một cuộc chiếm đóng chỉ sau một đêm… Tình hình không đến mức Mỹ có thể dễ dàng chinh phục Greenland”, ông Nielsen nói.

Cũng trong ngày 4/1, ông Trump mỉa mai các nỗ lực tăng cường an ninh của Đan Mạch tại Greenland, cho rằng Copenhagen chỉ bổ sung “một chiếc xe trượt tuyết chó kéo” vào kho vũ khí của vùng lãnh thổ Bắc Cực này. Ông đồng thời tuyên bố Greenland có vị trí chiến lược khi “bị bao quanh bởi tàu của Nga và Trung Quốc”.

Theo ông Trump, Mỹ cần Greenland vì lý do an ninh quốc gia và Đan Mạch “không thể tự đảm bảo điều đó”. Hiện Lầu Năm Góc vẫn vận hành căn cứ không gian Pituffik ở tây bắc Greenland, được xây dựng theo thỏa thuận quốc phòng Mỹ – Đan Mạch năm 1951, phục vụ nhiệm vụ cảnh báo tên lửa, phòng thủ tên lửa và giám sát không gian cho Mỹ và NATO.

Dù vậy, quan hệ đối tác quân sự giữa Mỹ và Đan Mạch vẫn được duy trì trong nhiều năm. Đan Mạch đã mua tiêm kích F-35 của Mỹ và năm ngoái, Quốc hội nước này thông qua luật cho phép quân đội Mỹ đặt căn cứ trên lãnh thổ Đan Mạch. Quy định này mở rộng thỏa thuận quân sự ký năm 2023, cho phép Mỹ tiếp cận rộng hơn các căn cứ không quân Đan Mạch, song cũng vấp phải chỉ trích cho rằng Copenhagen đã nhượng bớt chủ quyền cho Washington.

Khang Nguyễn