Theo The New York Times, kế hoạch hòa bình do Mỹ đề xuất kêu gọi châu Âu gia tăng nhập khẩu khí đốt Nga, trong khi Ukraine cân nhắc mở lại các đường ống từng vận chuyển nhiên liệu sang Liên minh châu Âu (EU).
Đây được xem là động thái mới trong nỗ lực của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm thúc đẩy đàm phán hòa bình giữa Nga và Ukraine.
Đề xuất xuất hiện sau các động thái nới lỏng hạn chế đối với xuất khẩu diesel của Nga, cùng việc dỡ bỏ một số biện pháp trừng phạt và thuế quan được cho là có liên quan đến cố Thượng nghị sĩ Mỹ Lindsey Graham.
Theo các nguồn tin, Washington đang cân nhắc khôi phục xuất khẩu khí đốt Nga sang châu Âu trong một kế hoạch dài hạn, qua đó tạo thêm đòn bẩy kinh tế cho Moscow trong khuôn khổ thỏa thuận tổng thể.
Các nội dung được đề xuất còn bao gồm quan hệ giữa Nga và NATO, bảo đảm an ninh cho Ukraine và giải quyết các vấn đề lãnh thổ.
Trong chuyến thăm Ukraine hồi tháng 9, các đặc phái viên của Tổng thống Trump là Steve Witkoff và Jared Kushner được cho là đã đề cập khả năng khôi phục dòng khí đốt Nga sang châu Âu qua lãnh thổ Ukraine trong các cuộc trao đổi với quan chức châu Âu và Ukraine, trong đó có Tổng thống Volodymyr Zelensky.
Hoạt động trung chuyển khí đốt Nga qua Ukraine chấm dứt vào tháng 1/2025, sau khi chính quyền Kyiv quyết định không gia hạn thỏa thuận quá cảnh với Moscow.
Khí đốt Nga dần mất thị phần tại châu Âu
Trước khi xung đột Ukraine leo thang năm 2022, Nga cung cấp khoảng 45% lượng khí đốt nhập khẩu của EU. Tuy nhiên, các lệnh trừng phạt cùng thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng trọng yếu, trong đó có Nord Stream 1, đã khiến tỷ trọng này giảm xuống khoảng 12% vào năm 2025.
Dù vậy, EU vẫn nhập khẩu 36 tỷ m³ khí đốt Nga trong năm ngoái, bao gồm khí qua đường ống và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Giá trị LNG nhập khẩu từ Nga được ước tính đạt 7,2 tỷ euro, cao hơn gần 1 tỷ euro so với năm 2024.
Sau khi tuyến trung chuyển qua Ukraine ngừng hoạt động, TurkStream trở thành tuyến đường ống duy nhất còn lại vận chuyển khí đốt Nga tới EU.
EU bắt đầu triển khai lộ trình loại bỏ nhập khẩu khí đốt Nga theo một số hợp đồng đường ống ngắn hạn từ tháng 6/2026. Khối này dự kiến cấm nhập khẩu LNG Nga từ tháng 1/2027, tiếp đó là khí đốt qua đường ống từ tháng 9/2027, hướng tới chấm dứt hoàn toàn nhập khẩu vào cuối năm.
Trong khi đó, Nga ngày càng chuyển hướng xuất khẩu năng lượng sang châu Á. Lượng khí đốt Nga giao cho Trung Quốc đạt 38,8 tỷ m³ trong năm 2025, tăng 24,8% so với năm trước.
Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố Moscow sẵn sàng cung cấp nhiên liệu cho các nước EU, nhưng cần nhận được tín hiệu từ Brussels.
Ông cho biết Nga sẽ xem xét tính khả thi và hiệu quả thương mại của việc nối lại xuất khẩu, thay vì chờ châu Âu đóng hoàn toàn cánh cửa hợp tác năng lượng.
Linh An