Trong báo cáo thị trường tiền tệ mới công bố, Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho biết tỷ giá USD/VND đã ổn định hơn đáng kể trong tháng 5/2026 sau giai đoạn chịu nhiều áp lực trong quý I.
Cụ thể, tỷ giá giao ngay dao động trong khoảng 26.310-26.360 đồng/USD, không xuất hiện các đợt tăng mạnh và chưa tạo sức ép lên mốc tâm lý 26.550 đồng/USD như trước đó.
Theo VDSC, có hai yếu tố chính giúp giảm áp lực lên tỷ giá. Thứ nhất, chỉ số USD Index (DXY) giảm về quanh 99 điểm, thấp hơn mức 100,5 điểm vào cuối tháng 3. Thứ hai, giá dầu Brent giảm gần 20% trong tháng, xuống vùng 90 USD/thùng khi thị trường bắt đầu phản ánh khả năng đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 60 ngày giữa Iran và Mỹ.
Những diễn biến này giúp giảm nhu cầu ngoại tệ phục vụ nhập khẩu dầu - yếu tố từng tạo áp lực âm thầm lên thị trường ngoại hối trong quý I. Nhờ đó, căng thẳng cung - cầu ngoại tệ được cải thiện đáng kể. Trong bối cảnh này, chênh lệch hoán đổi (swap) USD/VND được duy trì ổn định trong vùng từ 0% đến +3%.
VDSC cũng đánh giá nhập siêu là một hiện tượng cần lưu ý khi cán cân thương mại trong 5 tháng đầu năm ghi nhận mức thâm hụt 13,8 tỷ USD. Tuy nhiên, số liệu xuất nhập khẩu chưa phản ánh chính xác áp lực tỷ giá, ít nhất trong ngắn hạn.
Theo phân tích của công ty chứng khoán này, việc đánh giá diễn biến tỷ giá cần dựa trên dòng cung - cầu ngoại tệ thực tế (FX flow), trong khi số liệu xuất nhập khẩu chỉ ghi nhận giá trị hàng hóa tại thời điểm hàng hóa đi qua biên giới. Điều đó không đồng nghĩa với việc dòng tiền thanh toán bằng ngoại tệ phát sinh ngay ở thời điểm đó.
Do vậy, có thể xảy ra tình trạng nhập khẩu tăng mạnh nhưng tỷ giá chưa chịu áp lực đáng kể. Ngược lại, cũng có thời điểm xuất siêu lớn nhưng tỷ giá vẫn tăng. Theo VDSC, đây là diễn biến bình thường bởi áp lực tỷ giá chỉ xuất hiện khi các dòng ngoại tệ thực sự phát sinh trên thị trường.
Báo cáo cho rằng dòng vốn FDI giải ngân phản ánh sát hơn dòng ngoại tệ thực tế so với số liệu xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, ngay cả chỉ tiêu này cũng cần được đánh giá thận trọng.
Theo cách phân loại của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), FDI bao gồm vốn cổ phần, lợi nhuận giữ lại (Retained Earnings - RE) và các khoản nợ giữa các công ty liên kết. Không phải toàn bộ các cấu phần này đều tạo ra dòng ngoại tệ mới chảy vào nền kinh tế.
Chẳng hạn, phần lợi nhuận giữ lại về bản chất không tạo thêm dòng vốn mới từ bên ngoài. Tương tự, trong một số trường hợp thanh toán bù trừ ngoài biên (offshore settlement/netting), giao dịch có thể được thực hiện bên ngoài hệ thống tài chính trong nước và không làm phát sinh dòng USD thực sự đi vào hệ thống ngân hàng.
Dù vậy, VDSC lưu ý rằng nếu tình trạng nhập siêu tiếp tục kéo dài trong nửa cuối năm 2026, áp lực lên cung - cầu ngoại tệ sẽ trở nên rõ ràng hơn.
Một điểm đáng chú ý khác là chênh lệch hoán đổi ngoại tệ (swap USD/VND). Theo VDSC, trong tháng 5, mức swap chủ yếu dao động từ 0% đến +3%, thậm chí một số kỳ hạn đã tiến sát ngưỡng 4%.
Điều này phản ánh định hướng điều hành của cơ quan quản lý là ưu tiên ổn định kỳ vọng tỷ giá, tránh để USD/VND tăng mạnh và tạo hiệu ứng tâm lý trong bối cảnh nhập siêu chưa được cải thiện.
Tuy nhiên, việc duy trì mức swap cao cũng kéo theo tác động lên mặt bằng lãi suất VND. Theo VDSC, đây là một trong những nguyên nhân khiến lãi suất trong nước duy trì ở mức cao trong thời gian dài.
Liên quan đến triển vọng chính sách tiền tệ của Mỹ, VDSC dẫn số liệu CPI mới nhất cho thấy lạm phát tại Mỹ tăng 4,2% so với tháng trước. Điều này khiến thị trường phản ứng mạnh trước khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục nâng lãi suất.
Tuy nhiên, công ty chứng khoán này cho rằng sự phân hóa giữa lạm phát toàn phần và lạm phát lõi, cùng với việc các thước đo như Trimmed PCE - chỉ số được ông Kevin Warsh đặc biệt quan tâm - ít chịu tác động từ cú sốc giá năng lượng, đồng nghĩa Fed có thể chưa có nhiều động lực để tiếp tục nâng lãi suất.
Theo VDSC, yếu tố cần theo dõi nhất hiện nay là việc swap USD/VND vẫn được duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Trong bối cảnh nhà điều hành tiếp tục ưu tiên ổn định tỷ giá, lãi suất trong nước sẽ khó có nhiều dư địa giảm trong thời gian tới.