Ngân hàng đồng loạt nâng lãi suất, vẫn có ngoại lệ
Từ đầu tháng 1 đến nay, đã có ít nhất 8 ngân hàng điều chỉnh tăng lãi suất huy động, gồm VPBank, MSB, ABBank, Bac A Bank, LPBank, VCBNeo, BaoViet Bank và MBV. Ở nhóm kỳ hạn 6–12 tháng, mặt bằng lãi suất hiện dao động khá rộng, phổ biến trong khoảng 6–10%/năm.
Đáng chú ý, phần lớn các ngân hàng đưa ra mức lãi suất cao hơn rõ rệt với các khoản tiền gửi trên 12 tháng. Điều này cho thấy nhu cầu vốn trung và dài hạn của hệ thống đang gia tăng, nhằm cân đối lại tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn vốn đang ở mức tương đối cao.
Ở chiều ngược lại, tiền gửi không kỳ hạn – chủ yếu phục vụ thanh toán và chi tiêu – tiếp tục duy trì lãi suất rất thấp, phổ biến chỉ từ 0–0,5%/năm do đặc thù dòng tiền biến động và khả năng rút ra bất kỳ lúc nào.
Trong bối cảnh xu hướng chung là tăng lãi suất, thị trường vẫn ghi nhận một số động thái ngược chiều. PGBank vừa điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi kỳ hạn 18–36 tháng từ 7,3% xuống 6,8%/năm. Trong khi đó, ABC cũng giảm lãi suất kỳ hạn 3 tháng từ 0,05–0,1%, đưa về mức 4,65%/năm.
Áp lực thanh khoản và khởi đầu chu kỳ lãi suất mới
Theo TS. Nguyễn Văn Lộc, chuyên gia kinh tế Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội, việc lãi suất huy động tăng mạnh ngay từ đầu năm 2026 cho thấy sự khởi động của một chu kỳ lãi suất mới. Nhiều ngân hàng đã đẩy lãi suất kỳ hạn 6–12 tháng vượt mốc 7%/năm, thậm chí lên 8–9%/năm với các gói ưu đãi đặc biệt.
Chuyên gia kinh tế Nguyễn Văn Lộc.
Nguyên nhân chính đến từ sự chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn. Năm 2025, tín dụng tăng khoảng 17,8–19% trong khi huy động chỉ đạt 14,1%, tạo áp lực lớn lên thanh khoản hệ thống và buộc các tổ chức tín dụng phải cạnh tranh quyết liệt hơn để hút vốn trung – dài hạn.
Bên cạnh đó, năm 2025 chứng kiến tín dụng tăng mạnh nhằm hỗ trợ phục hồi kinh tế và mục tiêu tăng trưởng GDP 8%, song để lại hệ lụy là lãi suất trên thị trường liên ngân hàng có thời điểm vọt lên 8,7%/năm. Sang năm 2026, với mục tiêu GDP trên 10% và định hướng tăng trưởng tín dụng khoảng 15%, nhu cầu vốn cho sản xuất, hạ tầng, kinh tế số và kinh tế xanh tiếp tục gia tăng.
Cùng lúc, kỳ vọng lạm phát CPI quanh mức 4,5% khiến Ngân hàng Nhà nước thận trọng hơn trong điều hành chính sách tiền tệ, làm giảm khả năng nới lỏng mạnh như các giai đoạn trước.
Tác động hai chiều nhưng thiên về tích cực
Theo TS. Nguyễn Văn Lộc, tác động đầu tiên của việc lãi suất huy động tăng là tích cực đối với hệ thống ngân hàng. Thanh khoản được cải thiện giúp giảm rủi ro mất cân đối kỳ hạn, đồng thời nâng cao khả năng đáp ứng mục tiêu tăng trưởng tín dụng, đặc biệt cho các lĩnh vực ưu tiên như công nghiệp chế biến – chế tạo, xuất khẩu và doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Với người gửi tiền, mức lãi suất hấp dẫn hơn khuyến khích tiết kiệm, qua đó hạn chế dòng vốn mang tính đầu cơ chảy vào bất động sản hay chứng khoán, góp phần ổn định các thị trường tài sản.
Ở góc nhìn dài hạn, PGS, TS. Nguyễn Văn Phương – giảng viên Viện Quản trị Kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội – cho rằng mặt bằng lãi suất nhiều khả năng sẽ thiết lập một “mức bình thường mới” cao hơn giai đoạn 2023–2024. Theo đó, lãi suất huy động kỳ hạn dài có thể tăng thêm 0,5–1% trong năm nay.
Ngân hàng Nhà nước được kỳ vọng sẽ tiếp tục điều hành linh hoạt thông qua các nghiệp vụ thị trường mở để neo lãi suất liên ngân hàng, đồng thời duy trì các chính sách hỗ trợ lãi suất có trọng tâm. Trong bối cảnh đó, nhóm ngân hàng quốc doanh với nguồn vốn ổn định được xem là lực “neo” quan trọng, giúp hạn chế nguy cơ xảy ra một cuộc đua lãi suất quá nóng trong toàn hệ thống.
Linh An