Theo South China Morning Post ngày 21/4, tập đoàn đường sắt CRRC đã phải rút khỏi hợp đồng tàu điện ngầm tại Lisbon sau cuộc điều tra của European Commission (EC). Kết luận cho thấy các khoản trợ cấp nước ngoài giúp doanh nghiệp này đưa ra mức giá thấp hơn đối thủ, tạo lợi thế cạnh tranh không công bằng.

EC cho biết cuộc điều tra chuyên sâu đã xác nhận rằng những hỗ trợ này gây ảnh hưởng tiêu cực đến các nhà thầu khác cũng như tính toàn vẹn của thị trường nội khối EU.

Trong dự án tuyến tàu điện ngầm Violet Line tại thủ đô Lisbon, CRRC tham gia với vai trò nhà thầu phụ cung cấp toa tàu. Tuy nhiên, liên danh do Mota-Engil dẫn đầu – đơn vị đưa ra mức giá thấp nhất khoảng 598,8 triệu euro – đã đề xuất thay thế CRRC bằng PESA. EC đánh giá phương án này đủ để giải quyết lo ngại về cạnh tranh.

Phía China Chamber of Commerce to the EU (CCCEU) phản đối quyết định, cho rằng EU không đưa ra lý do thuyết phục khi loại một nhà thầu phụ chỉ chiếm chưa đến 10% giá trị hợp đồng (ước khoảng 50 triệu euro).

Quá trình đấu thầu do Lisbon Metro khởi động từ tháng 4/2025. Sau đó, EC tiến hành điều tra theo Quy định về Trợ cấp Nước ngoài (FSR) từ tháng 11 cùng năm. Dù CRRC đã rút lui, Brussels vẫn tiếp tục điều tra do lo ngại khả năng doanh nghiệp này quay lại “bằng cửa sau” thông qua các cấu trúc kỹ thuật và giá chào thầu giữ nguyên.

Diễn biến này trở thành điểm nóng mới trong căng thẳng thương mại giữa Beijing và European Union liên quan đến việc áp dụng FSR. Trước đó, Bộ Thương mại Trung Quốc đã chỉ trích các cuộc điều tra của EU là mang tính phân biệt đối xử và cam kết sẽ có biện pháp bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp.

Song song, công ty công nghệ an ninh Nuctech cũng đã kiện EC về việc bị giám sát theo FSR. Trong một vụ kiện trước tại tòa án ở Luxembourg, doanh nghiệp này cho rằng không thể cung cấp thông tin theo yêu cầu do vướng quy định về dữ liệu và bí mật nhà nước của Trung Quốc.

Vụ việc cho thấy môi trường đấu thầu tại châu Âu ngày càng siết chặt, đặc biệt với các doanh nghiệp nhận hỗ trợ từ chính phủ, khi yếu tố giá rẻ không còn là lợi thế tuyệt đối nếu đi kèm nghi ngại về cạnh tranh công bằng.

Khang Nguyễn