Hiện Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Thông tư hướng dẫn chế độ kế toán dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ theo hướng đơn giản, dễ áp dụng và không làm phát sinh thêm nhân sự kế toán – hành chính. Theo dự thảo, doanh nghiệp không bắt buộc sử dụng đầy đủ hệ thống tài khoản kế toán, mà chủ yếu ghi chép qua các sổ kế toán đơn giản, từ đó lập báo cáo tài chính.

Dự thảo cũng phân loại hướng dẫn theo phương pháp tính thuế. Với doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, chỉ cần sử dụng sổ theo dõi doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ theo từng nhóm ngành có cùng tỷ lệ thuế để làm căn cứ xác định số thuế phải nộp.

Đối với các trường hợp còn lại, như doanh nghiệp tính thuế TNDN trên thu nhập tính thuế hoặc áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT, dự thảo yêu cầu bổ sung một số sổ chi tiết cần thiết nhằm theo dõi doanh thu, chi phí, hàng hóa, tiền và nghĩa vụ thuế.

Góp ý cho dự thảo, Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA) cho rằng việc xác định doanh thu và chi phí đặc biệt quan trọng khi doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế thu nhập doanh nghiệp trên thu nhập tính thuế. Vì vậy, cần hướng dẫn cụ thể về căn cứ, thời điểm và chứng từ ghi nhận doanh thu, chi phí để tạo cơ sở rõ ràng cho cả người nộp thuế và cơ quan kiểm tra.

VACPA nêu ví dụ trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ, thời điểm xuất hóa đơn và thời điểm đủ điều kiện ghi nhận doanh thu có thể không trùng nhau. Nếu doanh nghiệp nhận tiền trước từ khách hàng, phải xuất hóa đơn tại thời điểm thu tiền theo quy định pháp luật về thuế.

Ngoài ra, VACPA đề xuất bổ sung quy định về việc doanh nghiệp siêu nhỏ phải tuân thủ những nội dung nào của pháp luật kế toán, như bảo quản, lưu trữ, tiêu hủy tài liệu kế toán, nhằm làm rõ trách nhiệm liên quan đến chứng từ và hồ sơ.

Trong khi đó, Cục Thuế kiến nghị xem xét bổ sung hướng dẫn sử dụng dữ liệu hóa đơn điện tử làm căn cứ ghi sổ kế toán. Theo cơ quan này, nhiều doanh nghiệp siêu nhỏ thực tế không sử dụng các sổ chi tiết như sổ vật liệu, tài sản cố định hay vốn chủ sở hữu, nên có thể cho phép lựa chọn nhằm giảm áp lực tuân thủ.

Doanh nghiệp siêu nhỏ được xác định là đơn vị có không quá 10 lao động tham gia bảo hiểm xã hội và doanh thu khoảng 3–10 tỷ đồng mỗi năm, tùy theo lĩnh vực hoạt động.

Khang Nguyễn