Năm 2025 đánh dấu sự thay đổi đáng chú ý trong bức tranh ngành ngân hàng Việt Nam, khi nhóm ngân hàng tư nhân tăng trưởng quy mô nhanh hơn mức trung bình toàn hệ thống, đồng thời cho thấy khả năng tạo lợi nhuận trên tài sản vượt trội so với khối quốc doanh. Thực tế cho thấy, mở rộng tổng tài sản không còn đồng nghĩa tuyệt đối với hiệu quả, khi sự phân hóa về chất lượng tăng trưởng ngày càng rõ.

MB, VPBank, HDBank bứt phá mạnh về quy mô

Tổng tài sản tiếp tục là thước đo cốt lõi phản ánh vị thế và sức ảnh hưởng của mỗi ngân hàng. Năm 2025, có 7 ngân hàng thương mại vượt mốc một triệu tỷ đồng tổng tài sản, trong đó nhiều nhà băng ghi nhận mức tăng trưởng trên 30% dù đã đạt quy mô rất lớn.

Theo báo cáo tài chính mới nhất, 10 ngân hàng có tổng tài sản lớn nhất hệ thống gồm BIDV, VietinBank, Vietcombank, MB, VPBank, Techcombank, ACB, HDBank, Sacombank và SHB.

Xét về quy mô tuyệt đối, nhóm ngân hàng quốc doanh vẫn chiếm ưu thế. BIDV dẫn đầu với 3,33 triệu tỷ đồng tổng tài sản, tiếp đến là VietinBank với 2,77 triệu tỷ đồng và Vietcombank với 2,44 triệu tỷ đồng.

Tuy nhiên, về tốc độ tăng trưởng, khối ngân hàng tư nhân đang vươn lên mạnh mẽ. Trong năm 2025, MB ghi nhận mức tăng tổng tài sản tới 43%, đạt 1,62 triệu tỷ đồng. VPBank và HDBank lần lượt tăng 36% và 34%, đưa quy mô lên 1,26 triệu tỷ đồng và 931.000 tỷ đồng. Mức tăng này vượt xa bình quân toàn ngành, phản ánh chiến lược mở rộng thị phần quyết liệt và khả năng tận dụng dư địa tăng trưởng của nhóm ngân hàng tư nhân lớn.

ROA phân hóa rõ, ngân hàng tư nhân chiếm ưu thế

Dù tổng tài sản phản ánh sức mở rộng thị phần, hiệu quả sinh lời mới là thước đo chất lượng tăng trưởng. Năm 2025 cho thấy sự chênh lệch ngày càng lớn về ROA giữa các ngân hàng, xuất phát từ khác biệt trong cơ cấu tài sản, khả năng kiểm soát chi phí và quản trị rủi ro.

Techcombank tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu hệ thống về ROA với 2,39%, dù thấp hơn mức đỉnh gần 3% của những năm trước. VPBank vươn lên vị trí thứ hai với 2,23%, HDBank đứng thứ ba với 2,09% và MB theo sát với 2,0%. Đây đều là mức sinh lời cao trên nền quy mô tài sản lớn và tăng trưởng nhanh, cho thấy khả năng chuyển hóa quy mô thành lợi nhuận thực chất.

Động lực chính đến từ tăng trưởng lợi nhuận trước thuế mạnh mẽ. MB đạt 34.268 tỷ đồng, tăng 19%; VPBank đạt 30.624 tỷ đồng, tăng 53%; HDBank đạt 21.322 tỷ đồng, tăng 27% – đều là mức cao nhất trong lịch sử hoạt động của các ngân hàng này.

Đáng chú ý, HDBank là trường hợp hiếm hoi duy trì tăng trưởng lợi nhuận liên tục suốt 13 năm, đồng thời đạt ROA trên 2% và ROE lên tới 25,3%, cao nhất toàn ngành.

Ngược lại, các ngân hàng quốc doanh như Vietcombank (ROA 1,55%), VietinBank (1,35%) và BIDV (khoảng 1,0%) phản ánh vai trò ổn định hệ thống và quy mô rất lớn, nhưng hiệu quả sinh lời trên mỗi đồng tài sản thấp hơn. Điều này cho thấy sự khác biệt về chất lượng thị phần, khi phần tăng trưởng của khối tư nhân gắn liền với biên lợi nhuận cao hơn.

Khang Nguyễn