Mục tiêu là tách bạch tiền kinh doanh và tiền cá nhân

Khi chuyển sang phương thức kê khai, vấn đề khiến nhiều hộ kinh doanh băn khoăn là cách cơ quan thuế theo dõi doanh thu và dòng tiền. Trên các diễn đàn, không ít câu hỏi được đặt ra xoay quanh việc có cần mở tài khoản riêng cho hoạt động kinh doanh hay phải khai báo tài khoản ngân hàng với cơ quan thuế, nhất là trước những thông tin lan truyền về việc “siết” quản lý tài khoản.

Theo Quyết định 3389/QĐ-BTC của Bộ Tài chính ban hành tháng 10/2025, hộ kinh doanh có doanh thu từ 200 triệu đồng/năm phải mở tài khoản ngân hàng riêng phục vụ hoạt động kinh doanh. Quy định này được xây dựng trước khi Luật Thuế thu nhập cá nhân và Luật Quản lý thuế sửa đổi được thông qua. Theo luật mới, ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh đã nâng lên 500 triệu đồng/năm.

Hiện nay, các hộ kinh doanh vẫn chờ hướng dẫn cụ thể khi ngưỡng doanh thu tính thuế đã thay đổi. Trong dự thảo Nghị định về khai, tính, khấu trừ và nộp thuế, sử dụng hóa đơn điện tử đối với hộ, cá nhân kinh doanh, Bộ Tài chính đề xuất yêu cầu người nộp thuế thông báo với cơ quan thuế các tài khoản ngân hàng liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trao đổi với báo chí, ông Lê Văn Tuấn – Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas – cho rằng mục tiêu của quy định này là giúp tách bạch dòng tiền kinh doanh và cá nhân, qua đó tạo thuận lợi cho việc thực hiện nghĩa vụ thuế và hạn chế rủi ro bị ấn định thuế nhầm do không phân định rõ các khoản thu chi. Việc khai báo tài khoản kinh doanh chỉ bắt đầu áp dụng từ năm 2026.

Theo đó, từ năm 2026, hộ kinh doanh sẽ mở tài khoản mới đứng tên hộ kinh doanh để khai báo với cơ quan thuế, và tài khoản này chỉ dùng để tiếp nhận dòng tiền từ hoạt động kinh doanh kể từ thời điểm áp dụng.

Về lo ngại cơ quan thuế “siết” tài khoản ngân hàng để tính thuế, thậm chí khiến hộ kinh doanh rút tiền tiết kiệm khỏi ngân hàng, ông Tuấn nhận định đây là suy đoán thiếu cơ sở. Tiền tiết kiệm vẫn nằm trong tài khoản cá nhân, không thuộc diện phải khai báo, hơn nữa lãi tiền gửi tiết kiệm là khoản thu nhập được miễn thuế, nên không ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế.

Khi nào cơ quan thuế được kiểm tra tài khoản?

Theo quy định hiện hành, ngành thuế áp dụng phương pháp quản lý rủi ro đối với người nộp thuế. Căn cứ Điều 15 Thông tư 31/2021/TT-BTC, hộ và cá nhân kinh doanh được phân loại theo ba mức độ rủi ro để áp dụng biện pháp quản lý phù hợp.

Với trường hợp rủi ro cao, cơ quan thuế có thể thực hiện các biện pháp như kiểm tra, khảo sát hoặc xác minh thông tin nhằm xác định lại doanh thu và số thuế phải nộp. Thông tư này cũng quy định thông tin phục vụ quản lý rủi ro được thu thập từ cả trong và ngoài ngành thuế.

Tuy nhiên, cơ quan thuế không có quyền trực tiếp truy cập tài khoản ngân hàng cá nhân. Việc thu thập thông tin chỉ được thực hiện thông qua yêu cầu các tổ chức, cơ quan liên quan cung cấp dữ liệu phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra theo đúng quy định pháp luật.

Cục Thuế cũng lưu ý, trong một số trường hợp nhất định, các khoản tiền vào tài khoản cá nhân có thể phát sinh nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân nếu không thuộc diện miễn hoặc vượt ngưỡng quy định, như thu nhập từ sản xuất kinh doanh, tiền lương – tiền công, đầu tư vốn, chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng bất động sản, trúng thưởng, bản quyền hoặc nhượng quyền thương mại.

Khang Nguyễn