Hơn 400 hãng biến mất trong 7 năm: Thanh lọc khốc liệt chưa dừng lại

Theo EVBoosters, giai đoạn 2018–2025 đã có hơn 400 hãng xe điện Trung Quốc đóng cửa, chưa tính các doanh nghiệp đang trong quá trình tái cơ cấu hoặc cận kề phá sản. Thị trường từng bùng nổ nhờ trợ cấp và vốn đầu tư ồ ạt, nhưng khi hai nguồn lực này suy giảm, làn sóng đào thải diễn ra nhanh chóng và khắc nghiệt.

Neta, HiPhi, WM Motor: Doanh số lớn vẫn không cứu nổi

Neta – thương hiệu thuộc Hozon New Energy Automobile – từng bán gần 500.000 xe giai đoạn 2018–2024, dẫn đầu nhóm startup xe điện. Tuy nhiên, công ty vẫn phá sản, khiến hàng trăm nghìn khách hàng mất toàn bộ hệ thống hậu mãi, kể cả cam kết bảo hành pin trọn đời.

WM Motor, từng được định giá 5 tỷ USD, phá sản vào tháng 10/2023 sau khi cạn vốn. HiPhi (Human Horizons) dừng sản xuất đầu 2024 và chính thức phá sản vào tháng 8 cùng năm. Ji Yue – liên doanh giữa Geely và Baidu – cũng đóng cửa cuối 2024. Aiways mất khả năng vận hành từ 2023. Mỗi sự sụp đổ kéo theo một cộng đồng chủ xe rơi vào thế bị động.

Xe điện thành “cục sắt” khi hãng biến mất

Điểm rủi ro lớn nhất nằm ở sự phụ thuộc vào phần mềm và hệ sinh thái riêng. Khi hãng phá sản, máy chủ ngừng hoạt động khiến các tính năng như điều khiển từ xa, cập nhật hệ thống, thậm chí khởi động qua ứng dụng có thể bị vô hiệu hóa. Chủ xe WM Motor ghi nhận lỗi liên tục nhưng không có đơn vị xử lý.

Nguồn phụ tùng cũng nhanh chóng cạn kiệt khi chuỗi cung ứng bị cắt đứt. Do linh kiện xe điện mang tính đặc thù cao như pin, hệ quản lý pin hay phần mềm điều khiển, việc thay thế gần như không thể nếu không còn nhà sản xuất đứng sau. Khi đó, chiếc xe dù còn hoạt động cũng dần mất giá trị sử dụng.

Khoảng 50 hãng nữa có nguy cơ “biến mất” trong 2026

Hiện còn khoảng 50 hãng xe điện Trung Quốc đang thua lỗ kéo dài, có thể buộc phải đóng cửa trong năm 2026. Áp lực đến từ việc áp thuế mua hàng 5% trở lại, nhu cầu nội địa suy giảm và tình trạng dư thừa công suất ngày càng nghiêm trọng.

Khác với xe xăng – nơi hệ thống phụ tùng vẫn có thể tồn tại sau khi hãng rút lui – xe điện có nguy cơ mất toàn bộ giá trị khi nhà sản xuất biến mất. Bài học từ 160.000 chủ xe Trung Quốc là lời cảnh báo rõ ràng cho người tiêu dùng Việt Nam trước khi xuống tiền.

Khang nguyễn