Khi chatbot và robot ngày càng đảm nhiệm nhiều đầu việc, từ sáng tác nội dung đến lập trình, nỗi lo bị thay thế lan rộng trong xã hội. Dù vậy, vẫn có những giá trị mang bản chất con người mà công nghệ, cho dù phát triển đến đâu, cũng khó sao chép trọn vẹn.

Dưới đây là bốn nhóm nghề được đánh giá có khả năng “đứng vững” trước làn sóng AI, bởi chúng đòi hỏi sự thấu cảm, trách nhiệm và các quyết định phức tạp trong thế giới thực.

1. Tâm lý học và trị liệu sức khỏe tinh thần
AI có thể đưa ra gợi ý dựa trên dữ liệu, nhưng không thể thực sự cảm nhận nỗi đau hay sự tổn thương tinh thần của con người. Các nhà tâm lý, bác sĩ trị liệu hay chuyên viên tư vấn cần khả năng đồng cảm sâu sắc, đọc hiểu những tín hiệu phi ngôn ngữ tinh tế và xây dựng niềm tin lâu dài với thân chủ. Trong những thời điểm khủng hoảng, con người cần một người biết lắng nghe, chứ không chỉ một hệ thống biết phân tích.

2. Quản lý nhân sự và lãnh đạo cấp cao
Thuật toán có thể phân tích hiệu suất rất tốt, nhưng quản trị con người lại là bài toán nhiều biến số. Nhà quản lý và lãnh đạo thường phải xử lý các tình huống chưa từng có tiền lệ, cân bằng giữa lợi ích kinh tế, chuẩn mực đạo đức và cảm xúc của tập thể. Truyền cảm hứng, hóa giải xung đột và đưa ra quyết định chiến lược dựa trên tầm nhìn dài hạn là những năng lực gắn liền với trải nghiệm sống của con người.

3. Nghề sáng tạo mang tính đột phá và nghệ thuật thuần túy
AI có thể mô phỏng phong cách hội họa hay âm nhạc dựa trên dữ liệu quá khứ, nhưng khó tạo ra một trào lưu hoàn toàn mới xuất phát từ trải nghiệm cá nhân. Nghệ thuật đích thực là sự kết tinh của lịch sử, văn hóa và cảm quan riêng biệt của người sáng tạo. Những công việc đặt ra chuẩn mực thẩm mỹ mới và tạo giá trị độc bản vẫn cần trí óc và cảm xúc con người.

4. Chăm sóc y tế và hộ lý chuyên sâu
Robot có thể hỗ trợ kỹ thuật với độ chính xác cao, nhưng việc chăm sóc bệnh nhân lo âu hay người cao tuổi cần sự vỗ về lại là câu chuyện khác. Điều dưỡng và hộ lý phải tương tác trực tiếp, linh hoạt trước những tình huống bất ngờ, đồng thời thể hiện sự ân cần và kiên nhẫn. Chính yếu tố con người giúp bệnh nhân không chỉ được điều trị mà còn được chăm sóc toàn diện.

Kết luận
Mọi dự báo về nghề nghiệp trong kỷ nguyên AI đều chỉ mang tính tương đối, bởi tốc độ phát triển công nghệ luôn khó lường. Tuy nhiên, sự an toàn không đến từ việc chọn đúng ngành “không bị thay thế”, mà từ khả năng học hỏi, thích nghi và không ngừng nâng cấp bản thân.

Dù làm bất kỳ công việc nào, khi con người đặt trọn tâm huyết, trách nhiệm và sáng tạo vào đó, họ sẽ tạo ra những giá trị khác biệt mà máy móc không thể sao chép. Công nghệ được sinh ra để phục vụ, còn chính con người mới là yếu tố quyết định tương lai bền vững.

Thủy Bùi