Đại hội XIV và bước ngoặt chiến lược trong hành trình phát triển quốc gia

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động mạnh, chu kỳ tiền tệ đảo chiều, rủi ro địa chính trị gia tăng và xu hướng phân mảnh chuỗi cung ứng ngày càng rõ nét, các quyết định đầu tư ngày nay không còn chủ yếu dựa trên kỳ vọng tăng trưởng ngắn hạn, mà phụ thuộc lớn vào định hướng chính sách trung và dài hạn. Ở góc độ đó, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng không chỉ mang ý nghĩa chính trị, mà còn được xem như “điểm tựa” chiến lược cho một chu kỳ đầu tư mới của kinh tế Việt Nam.

Điểm nhấn then chốt của Đại hội XIV là sự chuyển dịch sang giai đoạn “Đổi mới 2.0”. Theo các chuyên gia, đây là thời điểm tầm nhìn quốc gia được cụ thể hóa thành những định hướng phát triển dài hạn, thể hiện rõ sự chuyển từ tư duy phản ứng trước biến động sang tư duy kiến tạo chủ động. Việc nhấn mạnh tính minh bạch, kỷ luật chính sách và năng lực thực thi cho thấy Việt Nam đang xây dựng một “hệ điều hành” kinh tế mới, trong đó ổn định không chỉ là trạng thái tĩnh mà là nền tảng cho tăng trưởng có chiều sâu.

TS Nguyễn Sĩ Dũng, Nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, cho rằng nếu Đổi mới năm 1986 tập trung giải phóng nguồn lực, thì Đổi mới 2.0 đặt trọng tâm vào phát triển nhanh nhưng bền vững, dựa trên thể chế, quản trị hiện đại và hiệu quả thực thi chính sách. Sự khác biệt này thể hiện rõ qua việc Việt Nam ưu tiên thu hút các nhà đầu tư chiến lược có công nghệ, năng lực quản trị và cam kết gắn bó lâu dài, phản ánh dấu hiệu của một nền kinh tế đang trưởng thành.

Việc đặt thể chế và quản trị làm trung tâm chiến lược phát triển được coi là thông điệp mạnh mẽ gửi tới thị trường quốc tế. Trong môi trường đầu tư toàn cầu, nơi rủi ro lớn nhất đến từ sự thiếu nhất quán chính sách, tính ổn định và khả năng dự báo trở thành “tài sản vô hình” có giá trị cạnh tranh cao. Đại hội XIV truyền đi thông điệp rằng quá trình cải cách tại Việt Nam sẽ diễn ra kiên định, có tính kế thừa, không gián đoạn, qua đó thúc đẩy sự dịch chuyển từ tâm lý đầu tư ngắn hạn sang chiến lược gắn bó dài hạn.

Mô hình tương tác giữa Nhà nước và thị trường theo định hướng mới cũng được xác lập rõ hơn. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, tập trung xây dựng khung thể chế, bảo đảm cạnh tranh công bằng và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, thay vì can thiệp sâu vào hoạt động vi mô. Doanh nghiệp và thị trường được xác định là trung tâm của tăng trưởng, được tôn trọng theo các quy luật kinh tế khách quan và được trao không gian để phát huy vai trò động lực.

Ở góc độ đổi mới thể chế trong kỷ nguyên số, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng pháp luật cần đi trước để mở đường cho sáng tạo. Thay vì duy trì chu kỳ sửa đổi kéo dài, Việt Nam hướng tới cơ chế điều chỉnh linh hoạt hơn, tập trung vào các nội dung trọng yếu, qua đó giảm độ trễ chính sách trước sự phát triển nhanh của công nghệ và mô hình kinh doanh mới.

Trên bình diện toàn cầu, Việt Nam đang đứng trước cơ hội vượt ra khỏi hình ảnh một “điểm đến chi phí thấp”. Mục tiêu sau Đại hội XIV là nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, gắn với công nghệ lõi, sản xuất xanh và giá trị gia tăng cao. Để hiện thực hóa mục tiêu này, một hệ sinh thái đồng bộ về tài chính, công nghệ và logistics đang được triển khai nhằm tạo nền tảng cho dòng vốn chất lượng cao.

Ở trụ cột tài chính, kế hoạch ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.HCM chậm nhất vào ngày 9/2/2026 được kỳ vọng mở kênh kết nối trực tiếp dòng vốn toàn cầu với các dự án trọng điểm. Ở trụ cột công nghệ, các dự án như nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao giai đoạn 2026–2030 và Khu Công viên công nghệ số quy mô gần 200 ha tại Hà Nội cho thấy tham vọng tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất công nghệ cao. Trong khi đó, lĩnh vực logistics được củng cố bằng các khoản đầu tư lớn, trong đó có dự án Nhà ga hàng hóa mới tại sân bay Đà Nẵng, nhằm đáp ứng yêu cầu vận tải của các mặt hàng giá trị cao.

Đánh giá về làn sóng đầu tư mới, Chủ tịch KBC Đặng Thành Tâm nhận định các nhà đầu tư nước ngoài đang đến Việt Nam với “khí thế rất lớn”, không chỉ để tiếp cận thị trường Mỹ mà còn tái cấu trúc hoạt động xuất khẩu sang châu Âu ngay tại Việt Nam, bảo đảm tính bền vững của chuỗi cung ứng. Điều này cho thấy hệ sinh thái hạ tầng đang dần đủ hoàn chỉnh để giữ chân và lan tỏa dòng vốn dài hạn.

Từ góc nhìn cộng đồng doanh nghiệp châu Âu, Chủ tịch EuroCham Bruno Jaspaert nhấn mạnh kỳ vọng vào sự trưởng thành của doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn tới. Khi niềm tin được củng cố bằng năng lực thực thi nhất quán, dòng vốn quốc tế sẽ không chỉ dừng lại ở việc tận dụng lợi thế chi phí, mà sẽ ở lại và cùng tạo ra giá trị bền vững.

Đại hội XIV của Đảng vì thế không chỉ mở ra một nhiệm kỳ chính trị mới, mà còn chính thức định hình một chu kỳ đầu tư mới cho Việt Nam. Đây là giai đoạn mà tầm nhìn quốc gia và kỳ vọng của nhà đầu tư hội tụ, hướng tới một nền kinh tế minh bạch, vận hành trên nền tảng kỷ luật thực thi và giá trị dài hạn. Năm năm tới được xem là “cửa sổ cơ hội” quan trọng để Việt Nam khẳng định vị thế đối tác chiến lược trong chuỗi giá trị toàn cầu và để giới đầu tư đưa ra các quyết định mang tính dài hạn, dựa trên niềm tin đang dần được củng cố.

Khang nguyễn