Biên mậu Việt – Trung: Điểm nóng phản ứng nhanh với tỷ giá

Từ đầu năm 2026, đồng Nhân dân tệ (CNY) đã tăng khoảng 1,2% so với USD, nối tiếp mức tăng mạnh 4,2% của năm 2025. Diễn biến này phản ánh nền tảng kinh tế vĩ mô tương đối ổn định của Trung Quốc, với điểm nhấn là thặng dư thương mại kỷ lục khoảng 1.200 tỷ USD trong năm trước. Điều này góp phần củng cố niềm tin thị trường và nâng cao vai trò của CNY trong khu vực. Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu còn nhiều biến động, chính sách điều hành tỷ giá linh hoạt giúp đồng nội tệ Trung Quốc duy trì sự ổn định tương đối.

Tại Việt Nam, tác động nhanh chóng thể hiện trên thị trường ngoại hối khi tỷ giá CNY/VND dao động quanh vùng 3.800 trong hai tuần gần đây và có thể hướng tới vùng 3.840–3.985 trong thời gian tới.

Với đặc thù giao dịch nhanh, tần suất cao và thanh toán gần như diễn ra song song với giao nhận hàng, khu vực biên mậu Việt – Trung là nơi chịu ảnh hưởng trực tiếp và rõ rệt nhất từ biến động tỷ giá. Không giống xuất nhập khẩu đường biển với chu kỳ dài, tại biên mậu, tỷ giá không còn là yếu tố dự báo mà lập tức phản ánh vào chi phí và lợi nhuận của từng chuyến hàng.

Tại các cửa khẩu phía Bắc như Móng Cái, Lào Cai hay Hữu Nghị, việc thanh toán bằng CNY ngày càng phổ biến. Điều này giúp giảm chi phí trung gian và thuận lợi hơn trong đàm phán với đối tác Trung Quốc, nhưng cũng khiến doanh nghiệp phải đối mặt trực tiếp với biến động tỷ giá. Khi CNY tăng, doanh nghiệp nhập khẩu chịu áp lực chi phí nếu không kịp chốt tỷ giá, trong khi doanh nghiệp xuất khẩu có thể gia tăng hiệu quả thu tiền nếu lựa chọn thời điểm thanh toán hợp lý.

Doanh nghiệp phải thay đổi: Thanh toán trở thành chiến lược

Biến động của các cặp tỷ giá USD/CNY và CNY/VND đang buộc doanh nghiệp biên mậu thay đổi cách tiếp cận tài chính. Thanh toán không còn là khâu xử lý sau giao dịch mà cần được tính toán ngay từ đầu, từ việc chọn đồng tiền, thời điểm chốt tỷ giá đến sử dụng các công cụ phòng vệ phù hợp với dòng tiền và đặc thù giao dịch.

Khi hạ tầng logistics ngày càng cải thiện, tốc độ luân chuyển hàng hóa nhanh hơn, yêu cầu đối với hệ thống tài chính cũng cao hơn. Chu kỳ vận chuyển rút ngắn khiến nhu cầu chuyển – nhận CNY/VND diễn ra gần như hàng ngày. Doanh nghiệp cần chủ động chốt tỷ giá linh hoạt, đảm bảo nguồn vốn lưu động đủ nhanh để xoay vòng liên tục cho toàn bộ chu trình nhập – xuất – bán – thu. Đồng thời, việc xử lý chứng từ chính xác theo chuẩn quốc tế cũng trở thành điều kiện bắt buộc để tránh gián đoạn dòng tiền.

Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp đã tích hợp dịch vụ thanh toán biên mậu từ ngân hàng vào hệ thống vận hành. Các yếu tố như giao dịch CNY/VND nhanh, kết nối trực tiếp với ngân hàng Trung Quốc, hỗ trợ chốt tỷ giá kịp thời, tài trợ vốn linh hoạt và tư vấn chứng từ chuẩn hóa giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước biến động thị trường.

Đại diện một doanh nghiệp xuất khẩu trái cây cho biết, khi giao dịch diễn ra liên tục và tỷ giá biến động nhanh, việc có ngân hàng đồng hành trong thanh toán biên mậu giúp doanh nghiệp duy trì dòng tiền ổn định, kiểm soát chi phí và giữ vững quan hệ với đối tác.

Có thể thấy, thanh toán biên mậu không còn là khâu “hậu cần” mà đã trở thành yếu tố cốt lõi trong năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp kiểm soát tốt dòng tiền, rủi ro tỷ giá và tận dụng hiệu quả giải pháp tài chính sẽ nắm lợi thế rõ rệt trong đàm phán và mở rộng giao thương khi thị trường ngày càng tăng tốc.

Trước xu hướng này, các ngân hàng đã phát triển những bộ giải pháp tài chính chuyên biệt cho thương mại Việt – Trung, bao gồm thanh toán nhanh theo nhịp giao nhận hàng, hỗ trợ tỷ giá linh hoạt, tài trợ vốn xoay vòng và đảm bảo an toàn, chuẩn hóa quy trình quốc tế. Đây được xem là “chìa khóa” giúp doanh nghiệp thích ứng với biến động của CNY và duy trì lợi thế cạnh tranh trong giai đoạn mới.

Hà Linh