Bưởi hồ lô, dừa in chữ nổi, dưa hấu vuông… từng có giá từ vài trăm nghìn đến hơn 1 triệu đồng/trái, được người tiêu dùng săn đón trong nhiều năm liền. Tuy nhiên, những sản phẩm này hiện tiêu thụ chậm hơn, không còn cảnh “cháy hàng” như trước.
Ông Huỳnh Thanh Tâm (xã Phú Túc, tỉnh Vĩnh Long) – người có nhiều năm gắn bó với nghề làm dừa, bưởi tạo hình dịp Tết – cho biết năm nay ông không trực tiếp sản xuất như mọi năm. Thay vào đó, ông chuyển sang bán khuôn và hướng dẫn kỹ thuật cho các nhà vườn có sẵn trái.
Theo ông Tâm, kinh tế khó khăn khiến các sản phẩm giá cao khó bán, trong khi chi phí thuê vườn và rủi ro sản xuất lớn. Việc bán khuôn, chuyển giao kỹ thuật giúp giảm áp lực vốn và hạn chế nguy cơ tồn hàng. Hiện ông đã bán khoảng 3.000 – 4.000 khuôn tạo hình bưởi, dừa với giá 150.000 đồng/khuôn, đồng thời sẵn sàng kết nối nhà vườn khi có khách đặt mua.
Ông Tâm nhận định thị trường đã bão hòa, người tiêu dùng ngày càng khắt khe hơn, yêu cầu sản phẩm phải đẹp, chuẩn và giá hợp lý. “Trước đây giá cao vì mới lạ, còn bây giờ nếu không điều chỉnh thì rất khó bán,” ông nói.
Trong khi đó, ông Võ Trung Thành (xã Phú Hữu, TP Cần Thơ), người được biết đến là “cha đẻ” của bưởi hồ lô, cho biết sản lượng cung ứng dịp Tết năm nay chỉ bằng khoảng 1/10 so với năm trước, tương đương 1.500 trái. Nguyên nhân là vườn bưởi cũ đã lão hóa, ông phải thuê vườn ở Vĩnh Long để tiếp tục sản xuất.
Năm nay, ông Thành không ra mẫu mới mà chỉ duy trì các mẫu quen thuộc như hồ lô Tài Lộc, Tài Lộc thỏi vàng đồng tiền. Tính đến đầu tháng 1, lượng đặt hàng mới đạt khoảng 1/3 tổng sản lượng, giá bán vẫn giữ mức từ 300.000 đồng đến 1 triệu đồng/trái.
Không chỉ bưởi, nhiều sản phẩm từng gây sốt như dưa hấu thỏi vàng do ông Trần Thanh Liêm (TP Cần Thơ) tạo hình, có giá từ 2 đến 3,5 triệu đồng/cặp, cũng đã vắng bóng trên thị trường Tết suốt nhiều năm qua.
Thực tế này cho thấy trái cây tạo hình không còn là “món lạ” hấp dẫn như trước, buộc nhà vườn và nghệ nhân phải thay đổi cách làm, giảm quy mô hoặc tìm hướng đi mới để thích ứng với thị trường Tết ngày càng thực tế và thận trọng hơn.