Doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận vốn

Ngày 20/5, tại “Diễn đàn tài chính 2026: Khơi thông dòng vốn, kết nối đa kênh” do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức, ông Hoàng Quang Phòng cho biết báo cáo kinh tế tư nhân 2025 cho thấy hàng loạt điểm nghẽn đáng lo ngại như doanh nghiệp khó mở rộng khách hàng, tiếp cận vốn còn lệ thuộc lớn vào tài sản bảo đảm. Phần lớn DN hiện vẫn dựa chủ yếu vào tín dụng ngân hàng trong khi dư địa của hệ thống tài chính không còn nhiều và yêu cầu về tài sản thế chấp ngày càng khắt khe.

Toàn cảnh diễn đàn tài chính 2026

Theo ông Phòng, các kênh dẫn vốn như trái phiếu doanh nghiệp hay thị trường chứng khoán đã có bước tái cấu trúc và minh bạch hơn nhưng vẫn chưa đủ chiều sâu để trở thành trụ đỡ hiệu quả cho khu vực doanh nghiệp. Trong khi đó, các nguồn vốn mới như tài chính xanh, tài chính khí hậu quốc tế hay các quỹ đầu tư tư nhân vẫn khá xa vời với doanh nghiệp nhỏ và vừa do yêu cầu kỹ thuật cao.

Ông Nguyễn Phi Lân nhận định kinh tế toàn cầu trong năm 2025 và đầu năm nay tiếp tục đối mặt với nhiều biến động. Đặc biệt, căng thẳng tại Trung Đông leo thang từ cuối tháng 2 đã gây gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng, kéo giá dầu đi lên và làm gia tăng áp lực lạm phát trên toàn cầu.

Dù chịu nhiều tác động bên ngoài, kinh tế Việt Nam vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng khả quan. Trong quý I, GDP tăng khoảng 7,83% so với cùng kỳ. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 249,5 tỷ USD, tăng 23%; vốn FDI thực hiện đạt khoảng 5,41 tỷ USD, tăng 9,1%.

Hệ thống ngân hàng chịu áp lực ngày càng lớn

Tuy nhiên, theo ông Lân, nền kinh tế vẫn phải đối mặt với nhiều sức ép như giá năng lượng tăng mạnh, áp lực tỷ giá, lãi suất quốc tế duy trì ở mức cao cùng chi phí vốn và logistics leo thang. Không ít doanh nghiệp tiếp tục gặp khó khăn trong sản xuất kinh doanh, đặc biệt ở những lĩnh vực chịu ảnh hưởng trực tiếp từ nhu cầu toàn cầu suy giảm.

Doanh nghiệp vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng

Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ theo hướng linh hoạt nhằm kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng. Tính đến ngày 20/4, lãi suất cho vay bình quân đối với các khoản vay mới ở mức 8,38%/năm, giảm 0,44 điểm phần trăm so với cuối năm 2025.

Kết quả khảo sát xu hướng kinh doanh quý I/2026 của các tổ chức tín dụng cho thấy nhiều ngân hàng lo ngại nguy cơ nợ xấu gia tăng khi chi phí vốn tăng, khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp còn yếu và môi trường kinh doanh quốc tế tiềm ẩn nhiều rủi ro. Ngoài ra, mặt bằng lãi suất huy động có thể chịu áp lực tăng trong thời gian tới do cạnh tranh hút vốn và biến động tỷ giá, ảnh hưởng đến khả năng duy trì lãi suất cho vay thấp như trước đây.

Theo ông Lân, khoảng cách giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng và huy động vốn tiếp tục nới rộng, tạo thêm áp lực cho hệ thống tài chính - ngân hàng. Tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam hiện ở mức rất cao so với nhiều quốc gia trong khu vực, phản ánh sự lệ thuộc lớn của nền kinh tế vào nguồn vốn ngân hàng.

Trung tâm tài chính quốc tế và các công cụ tài chính mới nổi được kỳ vọng trở thành kênh dẫn vốn hiệu quả.

TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn cho biết quy mô tín dụng hiện tương đương khoảng 145% GDP, đạt gần 19,4 triệu tỷ đồng tính đến tháng 4 năm nay. Theo ông, tín dụng ngân hàng vẫn là nguồn tài trợ chủ lực cho đầu tư tư nhân nhưng mức độ phụ thuộc hiện đã tiến sát ngưỡng rủi ro.

Trong khi đó, PGS, TS. Nguyễn Hữu Huân đánh giá mục tiêu duy trì tăng trưởng hai con số đến năm 2045 sẽ kéo theo nhu cầu vốn khổng lồ trong nhiều năm tới. Tuy nhiên, phần lớn gánh nặng cung ứng vốn hiện vẫn đặt lên vai hệ thống ngân hàng nội địa.

Các chuyên gia cho rằng sự xuất hiện của các mô hình như trung tâm tài chính quốc tế cùng các công cụ tài chính mới nổi được kỳ vọng sẽ giúp thu hút thêm nguồn lực quốc tế, qua đó giảm bớt áp lực cho hệ thống tín dụng trong nước.

Khang nguyễn