Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (People’s Bank of China – PBOC) đã chính thức triển khai việc trả lãi đối với đồng tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành, nhằm thúc đẩy người dân và doanh nghiệp sử dụng loại tiền này, đặc biệt trong các giao dịch xuyên biên giới như một lựa chọn thay thế đồng USD.

Theo Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV), động thái trên giúp nhân dân tệ kỹ thuật số (e-CNY) trở thành đồng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) đầu tiên trên thế giới áp dụng cơ chế sinh lãi. Trong khi đó, đồng euro kỹ thuật số – dự kiến được Ngân hàng Trung ương châu Âu phát hành sớm nhất vào năm 2029 – được cho là sẽ không trả lãi cho người nắm giữ.

Nhân dân tệ kỹ thuật số là kết quả nghiên cứu của một tổ chức trực thuộc PBOC, được thành lập từ năm 2014. Giai đoạn đầu, e-CNY được định hướng phục vụ thanh toán bán lẻ trong nước. Cá nhân và doanh nghiệp có thể mở ví điện tử và chuyển đổi nhân dân tệ truyền thống sang tiền số để sử dụng.

Các chương trình thí điểm với sự tham gia của người dân bắt đầu từ tháng 10/2020 tại Thâm Quyến và đến nay đã mở rộng sang nhiều địa phương khác. Tính đến tháng 9/2025, e-CNY được thử nghiệm tại 26 khu vực, cho phép thanh toán tại nhà hàng, cửa hàng bán lẻ và nhiều dịch vụ thông qua quét mã.

Theo số liệu truyền thông Trung Quốc công bố, đến cuối năm 2025, tổng giá trị giao dịch bằng e-CNY đạt khoảng 19,5 nghìn tỷ nhân dân tệ (tương đương 2,8 nghìn tỷ USD). Số lượng ví điện tử đã tăng lên 230 triệu ví cá nhân và 19 triệu ví doanh nghiệp.

Hiện nay, các ví e-CNY đã xác thực danh tính được hưởng lãi suất trên số dư, với mức 0,05%/năm – tương đương lãi suất chuẩn của tài khoản tiết kiệm thông thường tại các ngân hàng thương mại trong nước.

Lãi suất được tính từ ngày 1/1, và việc chi trả theo quý dự kiến bắt đầu từ tháng 3, thông qua các ngân hàng lớn như Ngân hàng Công thương Trung Quốc và Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc.

Song song với chính sách trả lãi, Trung Quốc đang thúc đẩy sử dụng e-CNY trong thanh toán xuyên biên giới. Từ năm 2024, các chương trình thí điểm đã được triển khai cùng một số quốc gia, trong đó có Saudi Arabia và Thái Lan. Doanh nghiệp tại các nước này có thể thực hiện thanh toán thương mại và tài trợ bằng e-CNY thông qua hệ thống của PBOC và các ngân hàng thương mại.

Các giao dịch, số dư và dữ liệu liên quan được quản lý bằng công nghệ blockchain. PBOC cho biết, so với hệ thống thanh toán xuyên biên giới truyền thống như SWIFT – vốn có thể mất từ vài ngày đến một tuần do phải qua nhiều ngân hàng trung gian – hệ thống e-CNY thử nghiệm chỉ mất vài giây để xử lý, đồng thời giúp giảm chi phí giao dịch tới 50%.

Hiện đồng USD vẫn giữ vai trò chủ đạo trong thanh toán xuyên biên giới toàn cầu. Việc phát triển e-CNY được Trung Quốc kỳ vọng sẽ góp phần giảm sự phụ thuộc vào USD và thúc đẩy quá trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ. Tuy nhiên, các biện pháp kiểm soát dòng vốn nghiêm ngặt, đặc biệt là hạn chế ngoại hối đối với cá nhân, vẫn được xem là rào cản lớn đối với việc mở rộng quy mô sử dụng.

Ở thị trường trong nước, tốc độ tiếp nhận e-CNY vẫn còn chậm. Thanh toán không dùng tiền mặt hiện chiếm hơn 80% tổng chi tiêu tiêu dùng cuối cùng của khu vực tư nhân tại Trung Quốc, cao hơn nhiều so với mức khoảng 40% tại Nhật Bản. Tuy vậy, thị trường này gần như đã bị các nền tảng tư nhân thống lĩnh, đặc biệt là WeChat Pay và Alipay.

Theo số liệu công bố, WeChat Pay hiện nắm khoảng 47% thị phần, Alipay chiếm 32%, tổng cộng gần 80%. Người dùng đã quen thuộc với hai nền tảng này, trong khi e-CNY mới chỉ được chấp nhận tại một số địa điểm nhất định.

Ngoài ra, cả WeChat Pay và Alipay đều liên kết trực tiếp với tài khoản ngân hàng – vốn đã có cơ chế trả lãi – nên việc e-CNY trả lãi không tạo ra khác biệt đủ lớn về bản chất. Điều này khiến giới quan sát hoài nghi liệu chính sách mới có đủ sức tạo cú hích mạnh cho mức độ sử dụng hay không.

Hiện Trung Quốc vẫn chưa công bố lộ trình chính thức cho việc triển khai e-CNY trên diện rộng. Trong kế hoạch 5 năm giai đoạn 2026–2030, nước này có đề cập tới mục tiêu phát triển ổn định nhân dân tệ kỹ thuật số, song chưa đưa ra mốc thời gian hay phương án cụ thể.

Theo Nikkei Asia