Quy mô tăng nhanh, áp lực chuẩn hóa ngày càng rõ

Theo Báo cáo thị trường nội địa Việt Nam 2026 do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) công bố cuối tháng 12/2025, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 ước đạt khoảng 32 tỷ USD, tăng 22% so với năm trước và chiếm 12% tổng mức bán lẻ hàng hóa, dịch vụ. Đây hiện là kênh phân phối có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong hệ thống thương mại nội địa.

Song hành với cơ hội mở rộng thị trường, thương mại điện tử cũng bộc lộ nhiều thách thức trong vận hành, từ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, chi phí logistics cho tới mức độ an toàn của một số cổng thanh toán quy mô nhỏ. Yêu cầu chuẩn hóa giao dịch – từ thông tin hàng hóa, nguồn gốc xuất xứ đến chứng từ – ngày càng trở nên rõ rệt. Đặc biệt với các ngành như thực phẩm, nông sản, nơi yếu tố an toàn và chất lượng giữ vai trò then chốt, sự thiếu minh bạch có thể trực tiếp làm suy giảm niềm tin thị trường.

Hành vi tiêu dùng thay đổi, đòi hỏi minh bạch cao hơn

Cơ quan quản lý dự báo giai đoạn 2026 – 2030, thị trường mua sắm trong nước sẽ chịu tác động đồng thời của quá trình số hóa toàn diện và sự dịch chuyển trong cơ cấu nhu cầu. Người tiêu dùng không chỉ quan tâm tới tốc độ và sự tiện lợi, mà ngày càng chú trọng đến độ an toàn, tính tin cậy và chất lượng sản phẩm.

Trước xu hướng này, các doanh nghiệp – đặc biệt trong lĩnh vực F&B – buộc phải thay đổi cách tiếp cận trong mua sắm đầu vào. Việc chú trọng nguồn gốc nguyên liệu, minh bạch thông tin và khả năng đối soát hóa đơn, chứng từ đang trở thành yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm chất lượng, giảm rủi ro vận hành và đáp ứng kỳ vọng của thị trường.

Cùng với đó, quy định về hóa đơn điện tử tại Nghị định 70/2025/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Nghị định 123) cho thấy sự siết chặt quản lý đối với hoạt động bán hàng, cung ứng dịch vụ. Nghị định nhấn mạnh yêu cầu lập hóa đơn điện tử theo từng lần bán, từng giao dịch phát sinh, gắn với đúng thời điểm giao dịch.

Chuẩn hóa chuỗi cung ứng, hướng đi tất yếu

Với những ngành có chuỗi cung ứng phức tạp như thực phẩm và nông sản, nơi giao dịch trải qua nhiều khâu trung gian, khả năng minh bạch thông tin và truy xuất dữ liệu ngày càng đóng vai trò quan trọng. Do đó, bên cạnh các sàn thương mại điện tử đại chúng, nhiều nền tảng B2B đang được xây dựng theo hướng kiểm soát giao dịch ngay từ đầu, phù hợp đặc thù từng lĩnh vực.

Đơn cử, sàn giao dịch nông sản B2B Freso kết nối trực tiếp các nhà cung cấp địa phương đạt chuẩn với doanh nghiệp có nhu cầu nguyên liệu giá sỉ như nhà hàng, khách sạn, homestay, bếp ăn tập thể. Thông qua nền tảng này, khách hàng tiếp cận nguồn hàng đa dạng, giá hợp lý, đảm bảo 100% hóa đơn VAT, giảm rủi ro pháp lý và được hỗ trợ vận hành bền vững.

Khi cung – cầu được kết nối trên cùng một hệ thống, dữ liệu về sản phẩm, nhà cung cấp và chứng từ không còn rời rạc theo từng giao dịch riêng lẻ mà được quản lý xuyên suốt. Cách tổ chức này đáp ứng tốt hơn các yêu cầu mới của thương mại điện tử, từ minh bạch thông tin, chuẩn hóa chứng từ đến khả năng truy xuất và đối soát dữ liệu.

Theo dự báo của Bộ Công Thương, đến năm 2030, quy mô thị trường bán lẻ hàng hóa và dịch vụ Việt Nam có thể đạt khoảng 450 tỷ USD. Thương mại điện tử được kỳ vọng duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm, đưa doanh thu bán lẻ trực tuyến lên mức 50 – 70 tỷ USD, nằm trong nhóm dẫn đầu Đông Nam Á. Song song với mục tiêu tăng trưởng, chuẩn hóa giao dịch, minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sẽ trở thành tiêu chí “sống còn” đối với doanh nghiệp Việt.

Tổng Công ty Dịch vụ Tài chính số Viettel – đơn vị trực thuộc Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội – hiện hoạt động chuyên sâu trong lĩnh vực fintech. Trước Freso, doanh nghiệp này đã triển khai các nền tảng tài chính số quy mô lớn như Viettel Money phục vụ khoảng 30 triệu người dùng cá nhân và VT Finance cho doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng. Freso được xác định là bước đi tiên phong trong lĩnh vực nông nghiệp, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số thương mại nông sản theo hướng minh bạch, chính quy và bền vững hơn.

Khang Nguyễn