Volterra là startup công nghệ được phát triển từ phòng thí nghiệm của Đại học VinUni. Dự án từng giành Giải Nhất Cuộc thi Phát triển bền vững toàn cầu khu vực châu Á – Thái Bình Dương (GSC) 2025-2026 và đạt vị trí Á quân tại chung kết Cuộc thi Tìm kiếm Tài năng Khởi nghiệp Đổi mới Sáng tạo Quốc gia TECHFEST lần thứ 11.

Volterra được thành lập năm 2025 bởi ba nhà sáng lập gồm GS Laurent El Ghaoui – Phó Hiệu trưởng phụ trách nghiên cứu và đổi mới của VinUni, Nguyễn Phi Long – nhà nghiên cứu tại Trung tâm Trí tuệ Môi trường của trường và Tô Văn Lãng – Giám đốc khối vận hành của công ty dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo Icomm.

Một trong những thách thức lớn hiện nay của Việt Nam là áp lực lên hệ thống điện khi số lượng xe điện tăng nhanh.

Xe điện giúp giảm phát thải và cải thiện chất lượng không khí, nhưng nếu toàn bộ hạ tầng sạc phụ thuộc vào lưới điện, nhu cầu sử dụng trong giờ cao điểm sẽ gây áp lực lớn. Trong khi đó, mở rộng lưới điện chỉ để đáp ứng các “đỉnh nhu cầu” ngắn hạn đòi hỏi chi phí đầu tư rất cao và có thể dẫn đến lãng phí nguồn lực.

Từ thực tế này, nhóm nghiên cứu đặt ra câu hỏi làm thế nào để xây dựng hệ thống sạc ít phụ thuộc vào lưới điện nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả kinh tế và khả năng mở rộng.

Giải pháp của Volterra là tích hợp hệ thống thu và lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) ngay tại các trạm sạc. Toàn bộ hệ thống được vận hành trên nền tảng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ mô phỏng số Digital Twin, cho phép dự báo nhu cầu, mô phỏng các kịch bản và tối ưu hoạt động trạm sạc theo thời gian thực.

Các thuật toán tối ưu đa tầng, quản lý tải động và lý thuyết trò chơi cũng được áp dụng để xử lý đồng thời hai bài toán: tối ưu hóa năng lượng và điều chỉnh hành vi người dùng.

Theo TS Đỗ Danh Cường, Trưởng nhóm nghiên cứu, hệ thống của Volterra có thể điều phối hoạt động của các trạm sạc trong toàn mạng lưới. Khi một trạm gần đạt ngưỡng tải, hệ thống sẽ tự động chuyển nhu cầu sang trạm khác còn dư công suất hoặc khuyến khích người dùng sạc vào khung giờ phù hợp hơn thông qua các cơ chế giá và dịch vụ.

Kết quả mô phỏng tại Việt Nam cho thấy giải pháp này có thể giúp giảm tới 40% chi phí vận hành, tăng hiệu quả đầu tư gấp ba lần và giảm đáng kể lượng phát thải khí nhà kính khi kết hợp với năng lượng tái tạo.

Một điểm đáng chú ý khác là tốc độ thương mại hóa của dự án. Chỉ sau 6 tháng phát triển từ nền tảng công nghệ lõi, Volterra đã xây dựng được ba dòng sản phẩm gồm trạm sạc cố định, trạm sạc linh hoạt và robot sạc tự động.

Dự án Volterra cũng đạt danh hiệu Á quân tại Cuộc thi Tìm kiếm Tài năng Khởi nghiệp Đổi mới Sáng tạo Quốc gia TECHFEST Việt Nam 2025.

Trong quá trình phát triển, Trung tâm Khởi nghiệp ELAB của VinUni đã đưa sinh viên tham gia nghiên cứu và khảo sát thị trường để bổ sung góc nhìn thực tế cho sản phẩm. Nhóm nghiên cứu từ trường đại học cũng trở thành một bộ phận phát triển trong doanh nghiệp, hình thành mô hình “spin-off” – doanh nghiệp khởi nguồn từ kết quả nghiên cứu học thuật.

Mô hình này tạo ra hai vòng phát triển song song: nghiên cứu khoa học và vận hành kinh doanh. Mỗi bước tiến của một vòng đều thúc đẩy vòng còn lại, hình thành chu trình liên tục từ phòng thí nghiệm ra thị trường và ngược lại.

Chính cách tiếp cận này giúp Volterra nhanh chóng chuyển hóa công nghệ thành sản phẩm thực tế, trở thành một startup công nghệ hoạt động như doanh nghiệp hoàn chỉnh chỉ sau nửa năm.

Thủy Bùi