Đề xuất mở rộng công cụ hỗ trợ của Fed
Ngày 3/8, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent kêu gọi Fed nâng hạn mức của FIMA Repo Facility – cơ chế cho phép các ngân hàng trung ương nước ngoài vay USD bằng cách thế chấp trái phiếu kho bạc Mỹ.
Chỉ một ngày sau, phía Nhật Bản xác nhận sẽ sử dụng công cụ này để huy động USD phục vụ các đợt can thiệp tỷ giá, thay vì bán trái phiếu kho bạc Mỹ như cách làm truyền thống.
FIMA Repo Facility được Fed triển khai từ năm 2020 nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt USD trên toàn cầu trong giai đoạn đầu đại dịch Covid-19. Khi đó, chương trình giúp các ngân hàng trung ương tiếp cận nguồn USD mà không cần bán tháo trái phiếu kho bạc Mỹ, qua đó góp phần ổn định thị trường tài chính.
Giữ nguyên 1.100 tỷ USD trái phiếu Mỹ
Theo kế hoạch, Nhật Bản sẽ dùng trái phiếu kho bạc Mỹ làm tài sản thế chấp để vay USD thông qua FIMA Repo Facility.
Sau khi nhận được USD, Tokyo sẽ bán số USD này để mua đồng yên, qua đó hỗ trợ tỷ giá mà vẫn giữ nguyên danh mục trái phiếu kho bạc Mỹ.
Tính đến cuối tháng 5, Nhật Bản đang sở hữu khoảng 1.100 tỷ USD trái phiếu chính phủ Mỹ, là một trong những chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Washington.
Tuy nhiên, hạn mức vay hiện nay của mỗi đối tác thông qua FIMA Repo Facility chỉ là 60 tỷ USD. Vì vậy, Bộ trưởng Tài chính Mỹ đề nghị Fed nâng hạn mức để Nhật Bản có thêm nguồn lực nếu đồng yên tiếp tục chịu áp lực mất giá.
Nếu được chấp thuận, Tokyo có thể chuyển đổi nhiều hơn lượng trái phiếu đang nắm giữ thành nguồn USD tạm thời mà không cần bán ra thị trường, qua đó hạn chế tác động lên thị trường trái phiếu Mỹ.
Fed sẽ phải cân nhắc
Đề xuất này được xem là một trong những phép thử đầu tiên đối với Chủ tịch Fed Kevin Warsh, người mới nhậm chức từ tháng 5.
Việc mở rộng FIMA Repo Facility cần có sự chấp thuận của các thành viên trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC). Đến nay, Fed vẫn chưa đưa ra bình luận về đề xuất này.
Theo thông lệ, Fed chỉ kích hoạt hoặc mở rộng các công cụ đặc biệt khi xuất hiện rủi ro có thể ảnh hưởng đến sự ổn định của thị trường tài chính hoặc việc thực thi chính sách tiền tệ.
Một số chuyên gia cho rằng bối cảnh hiện nay chưa đủ để đáp ứng các điều kiện này.
Có ý kiến nhận định việc Bộ trưởng Tài chính Mỹ công khai đề xuất thay vì trao đổi nội bộ là động thái hiếm gặp, có thể nhằm tạo thêm sức ép để Fed xem xét mở rộng chương trình.
Trong trường hợp không sử dụng FIMA Repo Facility, Bộ Tài chính Mỹ vẫn có thể hỗ trợ Nhật Bản thông qua Quỹ Bình ổn Hối đoái trị giá khoảng 200 tỷ USD. Tuy nhiên, quy mô của quỹ này hạn chế hơn và dễ bị thị trường theo dõi.
Mục tiêu là ổn định cả đồng yên và trái phiếu Mỹ
Đề xuất được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Mỹ và Nhật Bản lần đầu phối hợp mua đồng yên kể từ năm 1998 nhằm hỗ trợ đồng tiền này sau khi rơi xuống mức thấp nhất trong khoảng 40 năm.
Phía Nhật Bản cũng xác nhận sẽ sử dụng FIMA Repo Facility để tài trợ cho các đợt can thiệp ngoại hối trong tương lai.
Theo các chuyên gia, việc có thêm nguồn USD sẽ giúp Nhật Bản tăng khả năng bảo vệ đồng yên, đồng thời khiến các nhà đầu cơ phải cân nhắc kỹ hơn khi đặt cược vào xu hướng giảm giá của đồng tiền này.
Đối với Mỹ, mục tiêu không chỉ là hỗ trợ tỷ giá của Nhật Bản mà còn bảo vệ sự ổn định của thị trường trái phiếu kho bạc.
Nếu Tokyo buộc phải bán lượng lớn trái phiếu kho bạc Mỹ để lấy USD, áp lực bán có thể khiến lợi suất trái phiếu Mỹ tăng mạnh hơn. Hiện lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 30 năm đã lên mức cao nhất kể từ năm 2007.
Bên cạnh đó, đồng yên suy yếu còn làm gia tăng áp lực lạm phát tại Nhật Bản, kéo lợi suất trái phiếu chính phủ nước này đi lên. Khi lợi suất trong nước hấp dẫn hơn, dòng vốn từ các tổ chức tài chính Nhật có thể dịch chuyển khỏi trái phiếu Mỹ, Đức và Anh để quay trở lại thị trường nội địa.
Diễn biến này cũng làm dấy lên câu hỏi về giới hạn giữa vai trò độc lập của Fed và các đề xuất chính sách từ Nhà Trắng trong việc xử lý các vấn đề tài chính quốc tế.